The Order Electrus
Metalosis Maligna
Met zijn filmpjes vol elektronische insecten of metalen implantaten heeft Floris Kaayk (1982) 'een op zichzelf-staand genre gecreëerd'. Aldus een van de jury's die hem lauwerden. Kaayk zelf: 'Misschien dekt de term fictieve voorlichtingsfilm de lading nog het best.'
Een apocalyptische droom, waarin de hemel in tweeën werd gespleten. Dat vormt de oorsprong voor twee luid bejubelde films van de jonge animator Floris Kaayk (Tiel, 1982).
In The Order Electrus (2005) voert Kaayk een pas ontdekte diersoort op; elektronische insecten die voornamelijk op oude, verlaten industrieterreinen leven. Metalosis Maligna (2006) is een soort van wetenschappelijke film over mensen met metalen implantaten die spontaan beginnen te groeien. 'Animatiefilms zijn vaak een showcase waarmee de maker demonstreert welke technieken hij allemaal beheerst. Ik gebruik de techniek om een verhaal te vertellen. Het is gereedschap.'
Aan het zeven minuten durende The Order Electrus werkte hij zes maanden; Metalosis Maligna kostte hem zeven maanden. Het was geen verspilde tijd. The Order Electrus leverde Kaayk vorig jaar - hij was derdejaars student aan de St. Joost Academie in Breda - onder meer de Talent&Pro Award voor de beste afstudeerfilm op. 'De combinatie van live action met 3D-animatie, het gebruik van de zorgvuldig gekozen muziek en voice-over zorgen voor een geheel eigen en realistische wereld waar we als kijker direct in gezogen worden', meldde de jury. Afgelopen zomer studeerde Kaayk cum laude af met Metalosis Maligna. De sciencefictionfilm, vormgegeven als een item in een actualiteitenprogramma op Discovery Channel, was bovendien goed voor de eerste Kunstbeeld ArtOlive Award voor pas afgestudeerde kunstenaars.
Kaayk is een beetje verbaasd dat zijn films nu zijn geselecteerd voor de studentencompetitie van het Holland Animation Film Festival. 'De helft van mijn films is live action, de helft bestaat uit visual effects. Qua toepassing van animatie kun je het vergelijken met een film als Lord of the Rings, maar die wordt ook niet vertoond op het animatiefestival. Aan de andere kant: ik ben meer animator dan filmmaker. Ik ben immers afgestudeerd aan de afdeling animatie.'
Voor The Order Electrus filmde hij in het Ruhrgebied bloemen, bomen en groene blaadjes tegen een industriële achtergrond. Met de onderdelen uit een oude videorecorder - Kaayk werkt een dag per week op de vuilnisstortplaats van zijn geboorteplaats Tiel, waar hij 'de mooiste dingen' vindt - en secondenlijm maakte hij mechanische insecten, waar hij met de computer 3D-modellen van maakte. 'Je hebt vervolgens heel veel vrijheid. Je kunt de belichting aanpassen, de camerastandpunten en de scherpte-diepte. Dat geeft een heel realistisch effect. Tegelijkertijd weet je dat het niet kan, het is over the top. Daarom passen mijn films ook niet in de traditie van de fake-documentaire. Misschien dekt de term fictieve voorlichtingsfilm de lading nog wel het beste.'
Na The Order Electrus twijfelde Kaayk of hij dezelfde techniek nog een keer kon toepassen. Het zinnetje in het juryrapport van de Talent&Pro Award dat hij een opzichzelfstaand genre had gecreëerd, gaf echter de doorslag. 'Als ik mijn eigen genre heb gecreëerd, kan ik het nog wel een keer doen, dacht ik.'
Metalosis Maligna is geen herhalingsoefening geworden. De inspiratiebron voor de vorm vond Kaayk in een item van het tv-programma Zembla over de vogelgriep. 'De beelden waren heel saai: shots van een statief met een rustige pan-beweging. Toch zat er een enorme dreiging in, vooral door de voice-over. Het is niet de vraag of het gebeurt, maar wanneer. Miljoenen mensen zullen worden geïnfecteerd, was de teneur.'
Een ander verschil met The Order Electrus is dat Kaayk in Metalosis Maligna met echte acteurs werkte. 'Mensen krijg je niet goed in de computer. In Hollywood gebruiken ze de verfijnde maar peperdure motion-capture-techniek om bewegingen van mensen vast te leggen. Maar Metalosis Maligna is een no-budget film; hij kostte nog geen 500 euro.' Kaayk verzon een eigen systeem, met grote piepschuimen balletjes die aan de acteur werden bevestigd met sterke tape.
'Ik heb vijf maanden full time aan de effecten gewerkt, ook in de weekeinden. Voor je het weet kom je drie dagen niet buiten. Het is geen pretje om zo lang achter elkaar voor de computer te zitten, maar als je dan ziet dat het precies zo wordt als je je had voorgesteld, compenseert dat veel.'
Op het moment volgt Kaayk een tweede faseopleiding aan het Sandberg Instituut, daarna hoopt hij in aanmerking te komen voor een startstipendium. 'Ik probeer zo lang mogelijk uit te stellen dat ik voor een baas moet gaan werken die mij vertelt wat ik moet doen.' Toch is dat precies wat hij de afgelopen weken heeft gedaan; dagen lang, van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat, in opdracht van het Instituut voor Beeld en Geluid beelden bewerken, tegen een deadline aan. 'Het is monnikenwerk. Maar als ik klaar ben, kan ik mijn eigen beamer kopen.'
Zaterdagnacht presenteert Cinema.nl op Nederland 3 vanaf 23.00 uur De nacht van de animatie, met onder meer Hayao Miyazaki's Spirited Away, The Last Words of Dutch Schulz van Gerrit van Dijk en Metalosis Maligna van Floris Kaayk.
