Grimmig en intellectueel

The Dark Knight van Christopher Nolan

Filmrecensie / Pauline Kleijer

Het moet maar eens afgelopen zijn met de maffiosi en hun geleuter over eer en respect. Afgelopen met de kleine diefjes die denken overal een graantje mee te pikken. Sinds Batman er de straten schoonveegt, is de misdaad in Gotham City op zijn retour. Doodzonde, vindt The Joker: 'Deze stad verdient een beter type crimineel.'

  • batman Heath Ledger als The Joker in The Dark Knight

    Heath Ledger als The Joker in The Dark Knight

The Joker staat als schurk op eenzame hoogte. Hij is een een moordlustige maniak die geen regels kent. Zijn doel is het creëren van chaos. The Joker is een terrorist zonder ideologie, een nihilist die het gemunt heeft op het laagje beschaving waarmee de mens zijn angst bedekt.

Heath Ledger, in zijn laatste afgeronde filmrol voor zijn vroegtijdige dood, maakt The Joker angstaanjagend onberekenbaar. Ledger lispelt, likt nerveus langs zijn beschadigde mondhoeken, trekt als een gebochelde zijn schouders in en laat op onverwachte momenten een kakellach horen. Toch is zijn vertolking niet clownesk. De acteur heeft greep op zijn onpeilbaar slechte personage – zozeer dat het soms pijnlijk is om te zien.

The Dark Knight, Christopher Nolans tweede verfilming van de befaamde stripboeken van DC Comics,  komt vooral tot leven wanneer The Joker verschijnt. Maar het bezielde optreden van Ledger is niet de enige kwaliteit van de film. Het vervolg op Batman Begins (2005) is een blockbuster met overweldigende actiescènes en een onverbloemde intellectuele agenda.

Net als in zijn eerste Batmanfilm, die liet zien wat de rijke erfgenaam Bruce Wayne ertoe dreef om 's nachts als held in vleermuispak op te treden, behandelt Nolan complexe thema's als wraak en eigenrichting. Maar The Dark Knight gaat nog verder.

Hoe lang kan Batman (opnieuw sterk gespeeld door Christian Bale) boven de wet blijven staan? Wat is de houdbaarheid van een selfmade superheld zonder superkrachten? En is het mogelijk het kwaad te bestrijden zonder erdoor besmet te raken?

The Joker is een glibberige vijand, die vastomlijnde ideeën over goed en kwaad op de helling zet. Zelfs met hulp van inspecteur Jim Gordon (Gary Oldman) en de nieuwe, daadkrachtige officier van justitie Harvey Dent (Aaron Eckhart) krijgt Batman geen greep op zijn sadistische opponent. Batmans acties om Gotham City te ontdoen van criminaliteit lijken eerder een averechts effect te hebben.

Dat het kwaad zo veelomvattend en corrumperend is, maakt The Dark Knight tot een grimmige film. Het scenario, geschreven door de regisseur en zijn broer Jonathan, roept parallellen op tussen het unheimische Gotham en de door angst voor terroristische aanslagen vergiftigde westerse samenleving. Zelfs de Amerikaanse buitenlandpolitiek lijkt er, voor de goede verstaander, van langs te krijgen.

Ondertussen is een stripverfilming met een budget van 150 miljoen dollar natuurlijk in de eerste plaats bedoeld als entertainment. Naast een handvol morele en filosofische dilemma's zit The Dark Knight zo barstensvol actie en geweld dat drama en psychologie er bekaaid vanaf komen. Delen van de tweeënhalf uur durende film zijn ronduit rommelig; Nolan lijkt soms te verdwalen in de kruisende plotlijnen.

Dat neemt niet weg dat de getalenteerde regisseur een prestatie van formaat levert. The Dark Knight is extreem gewelddadig, extreem duister en extreem effectief – met dank aan het gelaagde scenario, de bevlogen acteurs en de pulserende soundtrack, die de gaten in de plot verhult en het adrenalineniveau op peil houdt.

ADVERTENTIE