Gevaarlijke emotionele wurggreep

Savage Grace van Tom Kalin

Filmrecensie / Floortje Smit

Waarom haar zoon Tony haar omschrijft als ‘warm’, is een raadsel. Het is zo’n beetje het enige bijvoeglijk naamwoord dat niet op de altijd onberispelijk gekleede Barbara Baekeland van toepassing is. Ze is zeker een sociaal dier, een geliefde tafelgast, maar ook het type dat altijd te luid lacht. Haar blik is net te uitdagend.

  • savage grace julianne moore eddie redmayne

    Julianne Moore en Eddie Redmayne in Savage Grace

Julianne Moore maakt van Baekeland een fascinerende vrouw. Als omhoog getrouwde schoonheid wil ze maar wát graag bij de rijken horen en verschuilt ze zich achter gemaakte superioriteit. Haar verlangen naar aandacht en affectie kan ze moeilijk rijmen met haar verbitterdheid en minachting.

Dat alles valt te lezen uit Moores blik. Als Barbara door een vileine opmerking uit evenwicht wordt gebracht, laat zij in haar harde uitdagende oogopslag een fractie van een seconde woede doorschemeren, eenzaamheid of verwarring. Moore geeft ‘vals’ de juiste gelaagde betekenis.

Savage Grace laat zien hoe zij haar zoon Tony, achterkleinzoon van de uitvinder van Bakeliet, in een gevaarlijke emotionele wurggreep houdt. Ze fleemt, manipuleert en zoekt de grenzen van het toelaatbare op, waarmee ze uiteindelijk een monster creëert. De film is gebaseerd op een waargebeurde geschiedenis met fatale afloop in 1972. Bron is het gelijknamige boek waarin Nathalie Robins en Steven M. L. Aronson het verhaal reconstrueerden door verschillende mensen om de familie heen hun versie te laten vertellen.

Het lijkt te mooi om waar te zijn dat het familiefortuin van Barbara’s man, Brooks Baekeland, vergaard is dankzij plastic – de stof die vooruitgang niet alleen voor de massa bereikbaar maakte, maar ook goedkope nep stimuleerde. Het is die onechtheid die regisseur Tom Kalin (die in 1991 sterk debuteerde met Swoon, ook al over een waargebeurde moord en homoseksualiteit) mooi visualiseert: hij vangt valse emoties door veelzeggende close-ups. De familie verkeert in een beklemmend en hard milieu waarin status belangrijker is dan het aantal miljoenen op de bank en machtspelletjes worden gespeeld uit verveling en eenzaamheid.

Die omgeving is tegelijk het masker van de film. Want het wil maar niet zinderen tussen moeder en zoon – hoe zinnelijk de lippen van Tony ook zijn. Door de voice-over is hij misschien wel letterlijk de verteller, maar in het scenario klinkt de oppervlakkige kakofonie van verklaringen uit het boek door, zonder dat de makers zélf een richting op koersen. Kalin dwingt de kijker uiteindelijk door de buitenkant van zijn personages heen breken, maar daaronder is bar weinig te vinden. Het maakt de absurde geschiedenis begrijpelijk noch inleefbaar. Maar wat er achter de ogen van Moore schemert, laat zien dat er meer in had gezeten.

ADVERTENTIE