Reisbegeleider van de doden

Departures van Yojiro Takita

Filmrecensie / Bor Beekman

Toen Departures in februari de Oscar voor beste niet-Engelstalige film won, vóór de eveneens genomineerde Europese arthouse-darlings Waltz with Bashir en Entre les murs, gingen er wat wenkbrauwen omhoog. Maar wie de Japanse film ziet, zal zich niet verbazen over de afweging van de Academy, die traditiegetrouw kiest voor het soort kwaliteitscinema dat een tikje minder weerbarstig is.

  • Departures

    Departures

Departures (Okuribito) vertelt het verhaal van de cellist Daigo Kobayashi, die zijn baan verliest wanneer zijn orkest wordt opgeheven. Net nu hij een  dure cello heeft aangeschaft. In een poging  kosten te besparen, verhuist Daigo met zijn echtgenote van het dure Tokio naar zijn geboortestadje, waar ze het huis van zijn overleden moeder betrekken.

De (Japanse) ontslagfilm dient zich momenteel als golfje aan, met het recente Tokyo Sonata, over een kantoormedewerker die zijn ontslag verborgen houdt, als een van de interessantste. Net als in die film, worstelt het hoofdpersonage uit Departures met de schaamte die gepaard gaat met plots verlies aan inkomen en maatschappelijke status – het soort schaamte dat in Azië veelal intens wordt beleefd. Maar in Departures is schaamte eerder een vehikel. De regisseur heeft een groter thema voor ogen; onze omgang met de dood.

Hij laat de cellist solliciteren op een baan als ‘reisassistent’, in de veronderstelling dat dat  iets in de toeristische sector is. Ter plekke blijkt het te gaan om een baan bij een uitvaartondernemer, als hulpje bij het kistklaar maken van overledenen. Daigo zegt toe, maar vertelt zijn vrouw niks.

Veel van de schoonheid van Departures schuilt in de precisie waarmee de ontzielde lichamen worden geprepareerd; het wassen en aankleden, de ledematen in de juiste positie masseren en op sierlijke wijze watten in lichaamsholtes proppen. Alles volgens Japanse traditie, en uitgevoerd ten overstaan van de rouwende families. Die rituelen, die soms bijna als een dans of een toneelstuk ogen, brengt  de ervaren regisseur Yojiro Takita (1954)  pontificaal én elegant in beeld. Met een lichtmacaber gevoel voor humor, maar nooit morbide.

Daigo, fijn timide gespeeld door  Masahiro Motoki, overwint gaandeweg zijn angst voor zijn nieuwe vak. En dan is het tijd om in het reine te komen met zijn verleden; de gemiste crematie van zijn moeder, zijn sinds zijn  jeugd verdwenen vader. Daarbij laat regisseur Yojiro geen kans onbenut  de emoties van het publiek te kanaliseren en te manipuleren. De personages herinneren aan het traditionele  Japans huiskamerdrama, maar de plot en omlijsting van Departures volgen de wetten van   Hollywoodsentiment. In het mengen van stijlen overspeelt Yojiro zijn hand niet. Maar met alle seizoenswisselingen en in de natuur geplaatste strijkintermezzo’s gaat het 130 minuten lange Departures soms wel wat slepen.

ADVERTENTIE