Wanneer John Woo de reden aanhaalt van zijn terugkeer naar China, is hij nog knap lastig te verstaan. ‘Peetjè’, mompelt Hongkongs meest succesvolle actieregisseur, met de klemtoon vallend op de laatste langgerekte e. Het Engels was altijd al een worsteling voor Woo, maar dat was niet de reden voor vertrek uit Amerika.

Peetjè, Paycheck , een futuristische thriller met Ben Affleck en Uma Thurman in de hoofdrol, was Woo’s laatste Hollywoodblockbuster, van al weer vijf jaar geleden. Vaardig geregisseerd, maar ook met zichtbaar weinig inspiratie. En geen kassucces.

‘Ik kon er geen betekenis in vinden’, zegt Woo, die volgende maand 64 jaar oud wordt. ‘Ik heb in Amerika zo’n vier, vijf grote Hollywoodfilms gemaakt, maar op een gegeven moment was alles wat ze me aanboden hol van binnen.’ Hij oogstte artistiek én commercieel lof, met films als Face/Off , met John Travolta en Nicolas Cage als crimineel en agent die van gezicht wisselen, en Mission: Impossible II , met Tom Cruise als geheim agent.
Meer dan fun

‘Die films worden door een hoop mensen ook slechts beschouwd als fun movies, maar ik kon er voor mijn gevoel veel meer in kwijt. Face/Off gaat over de mens die gevangen zit tussen goed en kwaad, dat heeft een diepere betekenis.’ Woo, die lange tijd gold als de meest geslaagde Aziaat in de Amerikaanse filmindustrie, trof ook onbegrip in Hollywood. ‘De mensen daar weten weinig van China. Zoals de mensen in China weinig van het Westen weten. Toen bedacht ik me dat het mooi zou zijn als ik daar met een film iets aan kon veranderen.’

Daartoe moest hij dan wel eerst terug naar China, zijn geboorteland dat hij zeventien jaar eerder verliet, toen zijn misdaadfilms (Bullet in the Head , Hard Boiled ) omarmd werden door het westerse filmpubliek, en hij plots collega’s als Scorsese en Tarantino tot zijn fans mocht rekenen. Jaren daarvoor had hij al plannen om de strijd om de rode klif te verfilmen, de historische veldslag aan het einde van de Han-dynastie (208 na Christus), die in de klassieke Chinese literatuur wordt beschreven. ‘Destijds ontbrak het me aan middelen. En de techniek was ook nog niet ver genoeg gevorderd.’

Als gearriveerd filmer wist Woo in China een budget van 80 miljoen dollar los te krijgen, voor wat nu als de grootste en duurste Chinese filmproductie aller tijden geldt: Chi Bi (internationale titel Red Cliff). De Chinese overheid was bereid op alle mogelijke manieren bij te springen. Waar hij ook maar wilde filmen, kon hij terecht. En het leger stond tot zijn beschikking om voldoende figuranten te leveren voor de massascènes.

‘Tien jaar geleden was het moeilijk om als filmer in China te werken, nu is het makkelijk. Censuur? Zolang de film niet over politiek gaat niet. Maar een klein beetje politiek mag best. Ik denk dat het filmklimaat nog opener zal worden. Er worden heel veel bioscopen gebouwd in China. De industrie komt pas net op gang.’
Niet zonder zorgen

De acht maanden lange opnametijd verliep zeker niet zonder zorgen. Hoofdrolspeler en ster Chow Yun Fat zegde op het laatste moment af, en bij opnamen van een op schaal nagebouwde botenbrand – de cruciale zeeslag in de film – kwam een jonge stuntcoördinator om het leven. Ook moest Woo eigenhandig personeel opleiden, maar daar was het hem ook deels om te doen. ‘Er bestond geen systeem in China voor dit type films. Die traditie wil ik helpen opbouwen. Zo heb ik computergraphic-specialisten naar China gehaald om mijn crew bij te scholen. Dat kost tijd, maar gelukkig zijn Chinezen gek op leren.’

Red Cliff gaat deze week in première in Nederland, en was een groot succes in Azië, waar de film in twee, bij elkaar opgeteld bijna vijf uur lange, films werd vertoond. Het Westen moet het doen met 158 minuten. Volgens Woo schuilt de Chinese ziel in zijn film. ‘Het gaat over wijsheid en moed, tijdens de periode dat ons land verdeeld was. Hoe win je een oorlog? Ik ga veel in op de strategie, die gebaseerd is op het klassieke boek De kunst van het oorlogvoeren, van Sun Tzu. Maar er zitten ook liefdesscènes in, ook in dat opzicht is het verhaal te vergelijken met Troy.’

Woo, die nu eerst nog een Chinese film wil afleveren, is vast van plan om ook een Europese film te maken. ‘Ik beschouw mezelf als brug tussen oost en west, maar behalve met Engelsen heb ik nooit met Europese acteurs gewerkt. Ik moet een keer ervaren hoe dat is.’