Je hoort het niet vaak zeggen in deze tijden van crisis, en al zeker niet door zakenlui, maar Adam Goodman, directeur van een Hongaars productiehuis voor de internationale filmindustrie, kan er moeilijk omheen: ‘De boel staat op stelten. We krijgen ons werk niet gedaan.’
Als directeur van Mid Atlantic zit Goodman in een bedrijfstak waarin het naar eigen zeggen ‘feast or famine’ is, feesten of verhongeren. Dat het deze keer feesten is, blijkt uit de miljoenenprojecten die hij op stapel heeft staan. Op dit ogenblik is zijn in Boedapest gevestigde productiehuis een historische roman van Ken Follet aan het verfilmen, met de bekende Canadese acteur Donald Sutherland in een van de hoofdrollen. Volgend jaar volgt samen met Twentieth Century Fox een televisieserie over de Middeleeuwen.
Donald Sutherland in Cold Mountain
Vorig jaar werd al goed verdiend aan Hellboy 2: The Golden Army, een spektakelfilm waarin een superheld met afgebotte horens en staart het opneemt tegen buitenaardse wezens. De film bracht wereldwijd 180 miljoen dollar op.
Het is aan dergelijke kaskrakers te danken dat Boedapest zich de filmhoofdstad van Europa mag noemen. Vorig jaar leverde de bedrijfstak Hongarije liefst 250 miljoen dollar buitenlandse investeringen op. Naast Hellboy 2 deed ook Season of the Witch, een middeleeuwse thriller, waarin Nicolas Cage een heks van de brandstapel redt, de kassa rinkelen.
Dat het sterren als Cage weet te lokken, heeft Boedapest deels te danken aan zijn aantrekkelijkheid, denkt Goodman. ‘Als acteurs een half jaar van huis zijn, willen ze graag op een plek zitten waar wat te beleven valt.’ Maar de doorslaggevende factor zijn de kosten. De lonen zijn laag – een technicus kost in Boedapest drie keer zo weinig als in Londen, rekent Goodman voor. En producenten die voor Hongarije kiezen, kunnen rekenen op een aanmoedigingspremie. Sinds het Hongaarse parlement vijf jaar geleden besliste de filmindustrie te stimuleren, krijgen ze voor elke euro die ze uitgeven 20 cent terug.
Voor de concurrentie had die beslissing catastrofale gevolgen. Praag, een begrip in de Europese filmindustrie, viel vorig jaar qua investeringen terug van 270 miljoen (2003) tot 40 miljoen dollar. Ook 2009 dreigt een rampjaar te worden. ‘Praag is dood’, bevestigt Goodman. ‘Alleen de Roemenen blijven concurrerend, maar die hebben minder te bieden.’
De in Hongarije gevestigde filmstudio’s varen er wel bij. In vier jaar tijd vertienvoudigde de draaioppervlakte. De kwaliteit gaat ook vooruit, zoals valt op te maken uit de special effects van Hellboy 2, gemaakt in een studio die niet voor Hollywood hoeft onder te doen. De Korda Studios Etyke, even buiten Boedapest, worden niet voor niets Etykewood genoemd.
Maar de 13 duizend vierkante meter die de productiehuizen daar ter beschikking hebben, blijken niet aan de vraag te kunnen voldoen. In een buitenwijk van Boedapest wordt volop gebouwd aan ‘Rakoswood’, een filiaal van de onafhankelijke Amerikaanse filmreus Raleigh Entertainment. Volgens de plaatselijke burgemeester zal de studio op termijn tweeduizend mensen werk verschaffen.
Hellboy 2: The Golden Army
Zelfs het oude getrouwe Mafilm kon niet achterblijven. Op de campus van dit Hongaarse productiehuis wordt een gloednieuwe studio in gebruik genomen. Terwijl binnen de laatste hand wordt gelegd aan de lichtinstallatie, geeft medewerker Gabor Boszormenyi tekst en uitleg over het geluidsdichte gebouw.
Volgens Boszormenyi biedt een studio onmiskenbare voordelen, maar zoals blijkt uit de beschilderde gevels achter het gebouw heeft Mafilm ook de liefhebbers van het buitenwerk wat te bieden. In principe komen ze in aanmerking voor hergebruik, maar de onderstutting heeft op vele plaatsen zijn beste tijd gehad. Een deel van de gevels staat er schots en scheef bij. Boszormenyi: ‘Tsja, het weer is hier iets minder dan in Hollywood.’
Iets beter is het gesteld met het concentratiekamp om de hoek, waar alleen de twee achter prikkeldraad grazende stepperunderen laten zien dat het niet echt is. De meeste indruk maakt het middeleeuwse kasteel. Zelfs van dichtbij zou je niet zeggen dat uit gips bestaat.
Boszormenyi is net bezig de ontstaansgeschiedenis ervan uit te leggen, als in de ‘straat’ achter het kasteel plots rumoer opstijgt. Twee mannen worden er door een joelende menigte naar de brandstapel gesleept. Ze blijken een hoofdrol te spelen in een nieuwe Duitse televisieserie. Daarin wordt een meisje verkracht door twee bandieten. Nadat het slachtoffer haar diensten heeft aangeboden aan de koning krijgen de twee boosdoeners hun verdiende loon.
