Er was heel wat voor nodig om The Hurt Locker in de Nederlandse bioscopen te krijgen. Ondanks enthousiaste recensies in Amerika, waar veel critici de film uitriepen tot de beste van 2009, zou The Hurt Locker in Nederland aanvankelijk alleen op dvd worden uitgebracht. Ook een stuk of vijftig filmprijzen veranderden daar niets aan. Pas nadat de film bij zowel de Golden Globes als de BAFTA's - belangrijke graadmeters voor de Oscars - hoge ogen bleek te gooien, werd het uitbrengbeleid herzien.
Inmiddels is duidelijk dat The Hurt Locker in maar liefst negen categorieën voor een Oscar is genomineerd - net zo vaak als Avatar. De aarzeling om de film hier in de bioscoop te vertonen lijkt onverklaarbaar, of het moet zijn dat films over de oorlog in Irak meestal weinig bezoekers trekken.
De Irakoorlog is nu eenmaal geen populaire oorlog: te grimmig, te onbegrijpelijk, te uitzichtloos. The Hurt Locker bevestigt dat beeld, maar wijkt in veel opzichten af van eerdere Irak-films als In the Valley of Elah, The Mark of Cain of Redacted. Regisseur Kathryn Bigelow stelde zich niet ten doel oorlogsmisdaden aan de kaak te stellen, maar maakte in de eerste plaats een spannende actiefilm.
Dat is haar wel toevertrouwd. Bigelow, die onderhoudende thrillers regisseerde als Point Break (1991) en K-19: The Widowmaker (2002), weet alles van spanning, testosteron en adrenaline. Haar oorlogsfilm is een film over helden die onder zware druk hun werk blijven doen.
'Oorlog is een drug', staat er in het openingscitaat van de film, ontleend aan de oorlogscorrespondent Chris Hedges. De eerste kennismaking met William James, specialist bij de explosieven opruimingsdienst (EOD), lijkt dat te bevestigen. Hij lijkt verslaafd aan de kick van het gevaar. Het liefst gaat hij met blote handen bommen te lijf, op zoek naar het onstekingsmechanisme.
Dat hij roekeloos is en daarmee zichzelf en zijn collega's in gevaar brengt, interesseert hem niet. James (een mooie rol van Jeremy Renner) is geobsedeerd door de inventiviteit van zijn vijanden. Bermbommen en andere geïmproviseerde explosieven beschouwt hij als provocaties, die hij zo snel mogelijk wil ontmantelen.
Bravoure en machismo, daarom draait het in The Hurt Locker, slim opgebouwd rondom een aantal toenemend explosieve situaties. Scenarioschrijver Mark Boal, een journalist die in 2004 vanuit Bagdad verslag deed, putte uit zijn ervaringen bij het meerijden met een explosieven opruimingsdienst. Door het knappe camerawerk oogt de film realistisch.
De oorlog is gruwelijk in The Hurt Locker, maar het leed komt nooit echt dichtbij - daarvoor volgen de actiescènes te netjes het stramien van spanning en ontlading. Bigelow zocht en vond de balans tussen ontluisterend realisme en entertainment.