• 

  Silent Snow

'Het Filmfonds vond mijn plan te pamflettistisch. Ze misten de gelaagdheid. Is er dan geen plaats meer voor boodschappenfilms? Joris Ivens maakte niet anders... Al Gore's An Inconvenient Truth is ook een film met een boodschap. Die was ook een succes in de bioscoop. Ik vroeg het filmfonds: had Al Gore subsidie van jullie gekregen? Nee zeker niet, luidde het antwoord.'

Filmmaker Jan van den Berg toog voor de research van een avondvullende documentaire over onafbreekbare pesticiden naar Uummanaq, een gat in Groenland met nog geen duizend inwoners. Het vond het licht zo 'mooi en sprookjesachtig' dat hij direct begon te filmen. Het resultaat is de kortfilm Silent Snow, die werd geselecteerd voor de Zilveren Welp-competitie van het International Documentary Film Festival Amsterdam.

In Silent Snow maken twee eskimo-meisjes zich zorgen dat hun dorp dreigt te verdwijnen door de opwarming van de aarde. Er blijft nu teveel ijs liggen om nog te kunnen varen en te weinig om met hondensleeën te reizen, waardoor vissen zo goed als onmogelijk is. En dat is niet hun enige zorg. Via hoge lucht- en waterstromen belanden zogenaamde POP's, onzichtbare en onafbreekbare chemische stoffen die vrijkomen in een geïndustrialiseerde omgeving, in de schone omgeving van de noordpool. Ze slaan neer als sneeuw, en als die smelt komen ze in de voedselketen terecht. 'POP's zitten in alles met een stopcontact. En ook in de vlamvertragers in de mooie, rode stoelen in Tuschinski. Als ze in brand vliegen, gaat het niet zo hard. Maar als ze worden afgedankt, belanden ze in de voedselketen. Dat zijn keiharde dilemma's.'

De penis van ijsberen is door de gifstoffen al kleiner geworden, en ook mannelijke poolbewoners hebben te kampen met een dalende viriliteit. Vrouwen kunnen geen borstvoeding meer geven, omdat moedermelk puur gif is. Inuit-kinderen hebben onevenredig veel problemen aan luchtwegen en oren en op de Faeröer eilanden is in een langlopende studie bij scholieren een verlaagd IQ aangetoond.

Toch doen de meisjes zich in Silent Snow te goed aan stukken rauwe narwal. 'Ze willen het gewoon niet weten. Ze houden niet van het onderwerp. Maar ze raken langzamerhand doordrongen van het feit dat het belangrijk is. Dat is de ontwikkeling die ik in de lange documentaire wil laten zien: van ontkenning naar besef naar woede.'

Van den Berg, die in 2004 een Gouden Kalf won met Deacon of Death, wil in zijn lange documentaire met twee eskimo's naar India en Afrika reizen, naar de nieuwe industrieën waar de meeste POP's vandaan komen. 'Je probeert de wereld een klein beetje beter te maken. Of de Inuit blij met mijn inspanningen zijn? Dat weet ik niet hoor, ik zal het nog eens vragen. Je bent een jaar of twee, drie van je leven bezig met een film. Dan moet het ook wel ergens over gaan, vind ik.'

Van der Berg hoopt dat de korte film helpt het budget - hij denkt zeven ton nodig te hebben - bij elkaar te krijgen. 'De Boeddhistische Omroep doet al mee en er is concrete belangstelling uit Noorwegen en Polen. En in januari kan ik mijn plan opnieuw bij het Filmfonds indienen. Ik hoop dat ze wel akkoord gaan met als ik alles nog wat beter heb uitgewerkt.'

De reacties zijn niet alleen maar positief, heeft Van den Berg moeten ervaren. 'Het Wereld Natuur Fonds zou 25 duizend euro in de film steken. Da's mooi dacht ik, een grote naam. Toen zagen ze het korte filmpje, waarin de meisjes vertellen dat ze het vlees van ijsberen zo lekker vinden. En kon ik fluiten naar mijn geld. Want de ijsbeer moet de nieuwe panda van het WNF worden. Die mag je niet opeten.'