Androgynie als kunst

Ze is een van de meest gracieuze vrouwen in de filmwereld, maar Tilda Swinton zou ook met gemak (een jonge) David Bowie kunnen spelen - afgelopen jaar was ze náást het popikoon te zien, in diens clip The Stars (are coming out tonight). Het was alsof ze ‘met familie’ was, zei ze . ‘Hij is mijn neef’. De Engelse actrice (1950) heeft androgyniteit tot kunst verheven en zal veel herkennen in de oudere gender bender. Welke andere actrice had zo overtuigend het titelpersonage in de Virginia Woolf-verfilming Orlando kunnen spelen, over een onsterfelijke nobele die eerst eeuwen als man, daarna als vrouw door het leven gaat?
Swintons fysieke schoonheid - lang, beenbleek, groene ogen - maken haar een geliefd model voor ontwerpers als Haider Ackerman en Viktor & Rolf. Kunstenaars maken radicale kunst met haar (Swinton ligt in verschillende musea ter wereld, waaronder het MoMA in New York, soms slapend in een vitrine).
En filmmakers? Die kunnen alle kanten met haar op. Derek Jarman zag in de roodharige een perfect schildersmodel voor zijn Caravaggio. In Io Sono Amore speelde Swinton een bemiddelde Milanese met designersjurkjes en elegante vestjes. In Broken Flowers kwam ze, tegenover Bill Murray, in morsig houthakkershemd, vloekend uit een naargeestig redneck huisje gekropen. In Thumbsucker is ze te zien als suburban moeder van een tiener die van zijn duimzuigen af wil - met hulp van orthodontist Keanu Reeves.
Swinton kiest haar rollen alsof ze alle uitersten van de menselijke verschijning een keer wil meemaken.

Thumbsucker is zondag 29 december 2013 om 6. 40 uur te zien op RTL 4.