Meesterwerk Heartworn Highways vangt het gevoel van countrymuziek

‘Oh, hell yeah,’ zegt countryzanger Larry Jon Wilson na een geslaagde opname in de studio. We zitten in de twaalfde minuut van documentaire Heartworn Highways (1976) en hebben net tien minuten lang naar een zingende en gitaarspelende Wilson zitten kijken. En dan snijdt regisseur James Szalapski naar een shot van een andere countryzanger, David Allan Coe, die met cowboyhoed een tourbus bestuurt, op weg naar een optreden in Tennessee State Prison. Daar zal hij, zelf ex-gedetineerde, het nummer Living on the Run gaan zingen voor vijfduizend gevangenen, over een outlaw – een boef op de vlucht. ‘Women love an outlaw, I heard folks say / And I'll be an outlaw 'til my dying day.’

‘Outlaw country’ is het genre dat centraal staat in Heartworn Highways – een vorm van country die het gevoel verwoordt buiten de maatschappij te leven. De jaren zeventig waren de hoogtijdagen van het genre, dat zich afzette tegen de commerciëlere Nashville-sound van artiesten als Dolly Parton. Maar al dit soort informatie laat Szalapski lekker achterwege, om louter het gevoel van countrymuziek te vangen.

Sigaretten en whiskyflessen, flarden uit het leven van muzikanten in de omgeving van Austin, Texas. Er wordt geen enkel commentaar gegeven, we zien zelfs niet de namen van de artiesten. Wel de handen van iemand die een gitaar repareert. Soms is er een gesprekje, dan weer een shot van de highway. Koeien in de sneeuw. Een jonge Townes Van Zandt die Waiting ‘Round to Die zingt, een nummer over een verloren ziel die eindigt in een cel met de pijnstiller codeïne, die hij als een vriend beschouwt. ‘He’s the nicest thing I’ve seen.’ Zijn oude oom, nog geboren in de 19de eeuw, zit ernaast en weent. Alles losjes aaneengeregen. In Szalapski’s tijd werd de film om deze schijnbare structuurloosheid bekritiseerd, tegenwoordig geldt Heartworn Highways juist om deze reden als een meesterwerk. Hell yeah.