Artikelen

Met het sterke Londen-dubbel Match Point en Scoop begon New Yorks beroemdste hobbyklarinettist in de herfst van zijn regisseursleven aan wat we inmiddels zijn Europese filmtournee kunnen noemen.

Silly… wat is een goede vertaling van dit vaak vernietigende Engelse woordje? Krankjorum, gek, idioot? Geschift, knots, dwaas? Mal, maf, mesjogge? Hoe dan ook: 360, de nieuwe film van Fernando Meirelles, ooit (co-)regisseur van het Braziliaanse meesterwerk Cidade de Deus, is ‘silly’.

- Wat een mysterie; er is hier recht onder ons een andere wereld!
- De wereld draait en draait, maar zij zijn altijd onder ons.
- Als de zon hier onder gaat, komt hij op aan de andere kant.
- Stel je eens voor dat er een tunnel zou zijn, helemaal naar de andere kant.
- Je moet wel miljoenen meters graven om aan de andere kant uit te komen.
- Je valt er misschien wel dwars doorheen.
- Misschien breek je je rug wel.

Het moest er een keer van komen, een portret van de Franse fotograaf en documentairemaker Raymond Depardon, maker onder meer van het bejubelde Profils paysans-drieluik over Franse boeren. Door aardig wat filmmakers was er de afgelopen jaren al een verzoek ingediend, vertelde Depardons vrouw en co-regisseur Claudine Nougaret in Cannes, maar het echtpaar besloot alles zelf te doen.

Wanneer begin jaren tachtig de Hong Kong New Wave de Aziatische – en later de westerse – filmwereld verovert, heeft Ann Hui al ampel ervaring opgedaan als assistente van wuxia-meesterregisseur King Hu en als maakster van tv-drama en -documentaires. Ze wordt de archetypische Hong Kongese voorvechtster van kleinschalig drama waarin sociale en daarmee (verkapt) politieke thema’s worden aangesneden.

Het is wel duidelijk wie de filmische helden zijn van Olivier Babinet en Fred Kihn. Hun Robert Mitchum est mort, dat op één quote na verder niets met de Hollywoodacteur uit de titel te maken heeft, ademt de invloed van Jim Jarmush, David Lynch en Aki Kaurismäki. Maar de twee Franse regisseurs maken van de roadmovie over een derderangs acteur en zijn manische manager vooral een verzameling losse ingrediënten die nergens een eigen identiteit heeft en niet in de buurt komt van het werk van hun meesters.

Waarom zijn documentaires niet vaker in de bioscopen te zien? ¡Vivan las antipodas! en Journal de France bewijzen dat het anders moet.

Toen Paul Verhoevens Total Recall 22 jaar geleden in de bioscoop uitkwam, was dat nogal een sensatie. De keiharde sciencefiction actiefilm werd een kassucces en klassieker dankzij een spannend spel met meerdere werkelijkheden, opvallende special effects en Arnold ‘The Terminator’ Schwarzenegger die zijn cliché oversteeg. Voor het eerst vertolkte hij een held die door onzekerheden werd geplaagd, met meer tekst dan ooit tevoren.

Het mooiste aan Kelly Reichardts kale maar wonderlijke roadmovie is de sfeer. Op de glooiende, boomloze vlakten waarover haar groepje pioniers halverwege de negentiende eeuw via de 3400 kilometer lange Oregon Trail naar de Amerikaanse Westkust trekt, voert ze de spanning zo mooi op dat zelfs zoiets eenvoudigs als hout sprokkelen een dwingende kracht krijgt. Er hangt wantrouwen in de lucht. Gevaar zelfs.

Jean Dujardin werd ooit in Frankrijk bekend door het sketchprogramma Un gars, une fille en de parodieën op OSS 117 (de Franse tegenhanger van James Bond). Met zijn machtige mimiek liet hij vervolgens mond en ogen spreken in de stomme film The Artist en met dat komische talent won hij als eerste Fransman ooit een Oscar. Daarmee bouwde hij genoeg krediet op om aan een hobbyproject te mogen knutselen, een verzameling van negen sketches en korte films die allemaal draaien rondom het thema ontrouw.

Holy Motors van Leos Carax ging eerder dit jaar in première op het festival van Cannes. Volgens sommige journalisten een diepgravend meesterwerk, volgens anderen een krankzinnig rommelpotje.

Afgelopen seizoen was misschien wel het beste ooit voor televisie. Langlopende dramaseries kwamen tot nieuwe hoogtes (Mad Men, Breaking Bad) en ook bij de nieuwkomers zat opmerkelijk veel kwaliteit. De jury van de Emmy Awards krijgt het nog moeilijk deze zomer; de shortlists zijn een variatie op Alle 13 goed.

Het plan lijkt even simpel als briljant: een film opnemen tegen het decor van T in the Park, een van de grotere muziekfestivals die Schotland rijk is. Terwijl duizenden bezoekers luisteren en kijken naar hun favoriete bands op de verschillende podia, rondwandelen in de modder en slapen op de campings, crossen cast en crew tussen de drukte door om in vijf dagen een romantische komedie in elkaar te knutselen. Een sympathiek idee, dat echter belabberd is uitgewerkt.

Voort dendert de chaos van de waanzinnige 21ste eeuw. Tilt oude tirannen van hun tronen en installeert nieuwe met het cynische masker van democratische verkiezing. Vergroot de schaduwmacht van religieuze fanatici, van banken en grootkapitaal. Klooft arme en welvarende landen en – net als altijd, maar door steeds snellere communicatiemiddelen meer dan ooit – generaties. Van dat laatste is nauwelijks een betere illustratie denkbaar dan Dom (‘huis’), het mooie bioscoopregiedebuut van de Slowaakse scenariste-filmmaakster Zuzana Liová.

Iedereen jonger dan veertig denkt bij het horen van ‘Cloclo’ misschien aan de lokroep van een krolse vogel, maar oudere generaties zullen zich meteen de succesvolle Franse volkszanger Claude François herinneren, die in 1978 zo ongelukkig aan z’n einde kwam toen hij staand in bad een lamp wilde vastdraaien en geëlektrocuteerd werd.

De Grote Emancipator. De Verzoener. Bevrijder der Slaven. Oftewel: Abraham Lincoln, de zestiende en een van de geliefdste presidenten van de Verenigde Staten. Maar dat was overdag. Want bij het vallen van de avond trok Honest Abe er steevast op uit met zijn verzilverde bijl, op vampierenjacht. In de fantasie van schrijver Seth Grahame-Smith dan toch.

Is Dom (huis) louter een verhaal over een Slowaakse vader-dochterrelatie? Nee, en dat geeft de mooie film van Zuzana Liová een meerwaarde.

Toen regisseur Peter Jackson een paar jaar terug tijdens het zappen op de BBC-serie Sherlock stuitte, was hij zo onder de indruk van acteur Martin Freeman, dat hij hem koste wat het kost wilde hebben voor de hoofdrol in zijn verfilming van The Hobbit. Freeman had echter geen tijd, hij had zich al verbonden aan een tweede seizoen Sherlock. Waarop Jackson de opnamen van zijn peperdure megaproductie gewoon een maandje stillegde.