De VPRO Documentairegids tipt het hele jaar door docu’s, maar welke tien topdocumentaires uit 2023 mag je echt niet missen?
Telemarketers
Regisseur: Sam Lipman-Stern, Adam Bhala Lough | 3 afleveringen | HBO Max
Hoogst vermakelijk drieluik over ‘de grootste fondsenwervingszwendel in de Amerikaanse geschiedenis’. Voormalig telemarketeer Sam Lipman-Stern werkt in de vroege jaren nul voor een schimmig bedrijf in New Jersey, waar elk type werknemer welkom is. Geen opleiding? Welkom! Strafblad? Welkom! De enige voorwaarde is dat ze zoveel mogelijk geld aftroggelen van consumenten, vaak onder de meest dubieuze voorwendselen. Lipman-Stern besluit zijn ervaringen bijna twintig jaar lang vast te leggen op camera, en dat resulteert in een fascinerend, bij vlagen volstrekt absurd beeld van een verdorven cowboyindustrie.
Telemarketers is een van de vermakelijkste documentaireseries van het jaar
In de hoogst vermakelijke documentaireserie Telemarketers reconstrueert een voormalig telemarketeer het bizarre verhaal van ‘de grootste fondsenwervingszwendel in de Amerikaanse geschiedenis’.
De afhaalchinees
Regisseur: Kelly van Binsbergen | 4 afleveringen | NPO Start
De als dreumes uit China geadopteerde regisseur Kelly van Binsbergen groeide op boven de seksshop van haar ouders in Zeeland. Op confronterende en humoristische wijze onderzoekt ze haar adoptiegeschiedenis en de impact van adoptie in een serie die met gemak vier afleveringen blijft boeien.
Docuserie De afhaalchinees is een persoonlijk onderzoek naar de effecten van adoptie
Kelly van Binsbergen maakte een steeds persoonlijker wordende serie over het Nederlandse adoptiesysteem. ‘Adoptie is het enige trauma waarvoor je dankbaar moet zijn.’
Subject
Regisseur: Camilla Hall en Jennifer Tiexiera | 97 minuten | NPO Start
Hoe is het om de hoofdpersoon in een documentaire te zijn? Subject laat hoofdpersonen uit succesvolle documentaires (onder meer The Wolfpack, Hoop Dreams en The Staircase) hun kant van het verhaal vertellen. Actueel en gedegen metadocument, dat belangrijke vragen oproept over verantwoordelijkheid, ethiek en ongelijke machtsverhoudingen.
Subject: Gaat het succes van documentaires ten koste van de hoofdpersonen?
Subject laat hoofdpersonen uit succesvolle documentaires hun kant van het verhaal vertellen. ‘Wat doen die gasten in deze wijk?’
All That Breathes
Regisseur: Shaunak Sen | 93 minuten | HBO Max
De Indiase broers Nadeem en Saud zijn ervan doordrongen dat alles wat ademt met elkaar verbonden is. Vanuit die visie ontfermen ze zich al zo’n twintig jaar over gewonde zwarte wouwen in hun woonplaats Delhi. De roofvogels spelen een belangrijke rol in het ecosysteem van de stad, maar hebben zwaar te lijden onder de toenemende luchtvervuiling. Deze veelbekroonde docu volgt de bedachtzame broers (en hun trouwe medewerker Salik) bij hun werk, en schetst en passant een portret van een stad vol politieke en ecologische dreigingen. De fraaie shots, rustige montage en filosofische mijmeringen zorgen voor een meditatieve filmervaring. Oscarnominatie voor beste documentaire.
De Platoschool
Regisseur: Yara Hannema | 55 minuten | NPO Start
Je weet niet wat je ziet in de documentaire De Platoschool van Yara Hannema (1983). Zij en haar zusje bezochten deze in 2002 gesloten school en genoten daar net als honderden andere kinderen wel heel bijzonder onderwijs. Hun lespakket omvatte onder meer Sanskriet, Indiaas dansen en kalligraferen. Falen was er geen optie. De school was een initiatief van spiritueel ingestelde ouders, maar hun goede bedoelingen strandden door een gebrek aan didactische kwaliteiten en losse handjes van leerkrachten.
Documentaire De Platoschool toont de harde les van dit idealistische initiatief
Filmmaker Yara Hannema (1983) zat tien jaar lang op de Amsterdamse Platoschool, die in 2002 de deuren moest sluiten. In de documentaire ‘De Platoschool’ onderzoekt ze hoe dit idealistische initiatief uiteindelijk zo kon ontsporen. “We maakten geen deel uit van de maatschappij.”
Wrestlers
Regisseur: Greg Whiteley | 7 afleveringen | Netflix
Deze zevendelige documentaireserie van Greg Whiteley (Cheer) over de kleinste professionele show-worstelaarsleague in Amerika, de Ohio Valley Wrestlers (OVW), geeft een prachtig inkijkje in de bijzondere wereld van het Amerikaanse show-worstelen. Een sport die voor buitenstaanders redelijk onbegrijpelijk is, met wedstrijden waarbij de winnaar vooraf wordt bepaald en eigenlijk alles een groot theaterstuk is, maar waarvoor de fans niets dan passie voelen. Whiteley weet goed inzichtelijk te maken waarom show-worstelen voor veel mensen, en dan met name de excentrieke worstelaars zelf, zo belangrijk is en vertelt tegelijkertijd een onweerstaanbaar verhaal van een klein bedrijf dat met moeite overeind blijft en de investeerders van buitenaf die de boel dreigen over te nemen.
Docuserie Wrestlers geeft een prachtig inkijkje in de wereld van het Amerikaanse show-worstelen
Wrestlers is een spannende, zevendelige documentaireserie op Netflix over de onderste regionen van het Amerikaanse show-worstelen. De serie geeft een inkijkje in deze bijzondere wereld en vertelt tegelijkertijd een onweerstaanbaar verhaal van een klein bedrijf tegenover grote investeerders.
Mag ik je aanraken?
Regisseur: Tamar van den Dop | 74 minuten | NPO Start
Tamar van den Dop laat Nederlandse acteurs en actrices naar hun eigen seksscènes kijken. Het blijkt een mooi startpunt voor een gesprek over het spelen van intieme scènes. Wat is er op dat gebied veranderd op de Nederlandse filmset?
Mag ik je aanraken: hoe om te gaan met intimiteit op de set?
In de documentaire Mag ik je aanraken praat regisseur en actrice Tamar van den Dop met collega’s over het spelen van intieme scènes. Wat is daar de afgelopen decennia allemaal in veranderd? ‘Ik nagel geen mensen aan de schandpaal, maar ik maak wel ervaringen bespreekbaar.’
The Deepest Breath
Regisseur: Laura McGann | 108 minuten | Netflix
Tientallen meters (soms wel meer dan honderd) naar beneden duiken zonder duikuitrusting tot de duisternis van de oceaan je opslokt, het klinkt niet echt uitnodigend. De Italiaanse freediver Alessia Zecchini wil echter niets liever. In deze documentaire traint ze samen met veiligheidsduiker Stephen Keenan om het wereldrecord tijdens de ‘Vertical Blue’, het Wimbledon van het freediven, te verbreken. Dit levert prachtige en onheilspellende beelden van eenzame duikers op, maar je ziet ze ook worstelen met de laatste meters, black outs krijgen, gereanimeerd worden en soms keren ze helemaal niet meer terug uit de diepte. Elke duik kan je laatste zijn en die spanning voel je als kijker van de eerste tot en met de laatste minuut.
The Deepest Breath: onheilspellende docu over wereldrecordpoging freediven
De adembenemende documentaire The Deepest Breath vertelt het verhaal van freediver Allessia Zecchini en haar coach, Stephen Keenan, en de ongelofelijke risico's die zij nemen om het wereldrecord freediven voor vrouwen te verbreken.
Godvergeten
Regisseur: Ibbe Daniëls | 4 afleveringen | NPO Start
De vierdelige documentaireserie Godvergeten, over het wijdverspreide en decennialang verzwegen seksueel misbruik binnen de Belgische katholieke kerk, leidde toen het bij ons buurland werd uitgezonden tot massale verontwaardiging, collectieve uitschrijving uit het doopregister van de kerk en een parlementaire enquete. Het is niet moeilijk te begrijpen waarom. Want de vele overlevenden die hun ervaringen delen, allemaal akelig vergelijkbaar en ondenkbaar afschuwelijk, maken diepe indruk. Dat er nog steeds geen gerechtigheid is voor hen, en al die andere mensen wereldwijd die met eenzelfde loodzware rugzak rondlopen, is inderdaad woedend makend.
Godvergeten: Dossiers vol verdriet over misbruik binnen de Belgische kerk
In de Belgische documentaire Godvergeten wordt de aard en omvang van seksueel misbruik binnen de katholieke kerk akelig duidelijk.
Stamped from the Beginning
Regisseur: Roger Ross Williams | 91 minuten | Netflix
Van de mythes van zwarte criminaliteit en witte superioriteit tot de ingesleten notie dat zwarte en witte mensen überhaupt van elkaar verschillen: in Stamped from the Beginning, een documentaire van Roger Ross Williams naar het boek van Dr. Ibram X. Kendi, wijst een groep zwarte, vrouwelijke experts feilloos de exacte momenten in de geschiedenis van Amerika aan waarop verschillende inmiddels ingesleten racistische denkbeelden bewust werden gecreëerd. Bijna altijd uit angst van de witte man om iets te moeten delen of afstaan aan zijn zwarte medemens. Deze inzichtelijke en indrukwekkende film is een aanrader voor iedereen die zich afvraagt hoe racisme ontstaat en vooral waarom het zo moeilijk is uit te roeien. Al moet eigenlijk iedereen ’m zien.
Stamped from the Beginning: indrukwekkende documentaire over de geboorte van racisme
Stamped from the Beginning wijst de exacte momenten in de Amerikaanse geschiedenis aan waarop racistische denkbeelden werden gecreëerd. Een verhelderende, prachtig geïllustreerde en vreselijk indrukwekkende documentaire.
Documentairetips in je mailbox?
Wij gidsen je elke week naar documentaires die verder graven; urgent, ontregelend of gewoon steengoed gemaakt.
Je bent er bijna...
Om de nieuwsbrief te ontvangen doe je het volgende:
- Open je e-mail en zoek naar een bericht van ons
- Bevestig je e-mailadres
- Je ontvangt nu regelmatig onze nieuwsbrief 🥳