Casting is in veel opzichten het ondergeschoven kindje van de filmwereld. Als een van de weinige vakgebieden in de filmindustrie heeft het bijvoorbeeld geen eigen categorie bij de Oscars en andere prijzengala’s. En waar regisseurs, cameralieden en kostuumontwerpers regelmatig geroemd worden door pers en publiek, krijgt een casting director dit soort lof zelden toegezwaaid.
En toch is die beroepsgroep een onmisbare schakel in het maakproces van films en series; casting is zeer bepalend in hoe die uiteindelijk op het witte doek verschijnen. Want bedenk nou zelf: hoe anders zou Twin Peaks zijn geweest zonder Kyle MacLachlan in de hoofdrol? En The Dark Knight zonder het karakteristieke acteerwerk van Heath Ledger? Zou Sophie’s Choice net zo aangrijpend zijn geweest zonder Meryl Streep? ‘De verkeerde acteurs in de verkeerde rollen kunnen een verkeerde film opleveren’, zei regisseur Spike Lee eens in een masterclass. En hij heeft gelijk: niets is tijdens een bioscoopbezoek vervelender dan twee uur lang te moeten kijken naar een acteur in een totaal niet passende rol.
Wanneer een acteur wél goed past, hoor je er zelden iemand over: casting wordt vaak pas besproken als het mis gaat. Een recent voorbeeld is de rol van popster Harry Styles in Don’t Worry Darling (2022), die volgens veel filmcritici totaal misplaatst was in de film en vergeleken met de rest van de cast maar matig acteerde.
Maar verkeerde casting is niet alleen een kwestie van een goed of slecht spelende acteur, het gaat steeds vaker om identiteit, gender en afkomst. Scarlett Johansson bijvoorbeeld, kreeg in 2018 de wind van voren toen bleek dat ze een transgenderpersoon zou gaan spelen in de (nooit afgemaakte) film Rug & Tug. Critici vonden dat het personage vertolkt moest worden door een transgenderacteur, en dus zag Johansson af van de rol.
Een paar jaar geleden zou daarover waarschijnlijk niet veel commotie zijn ontstaan, maar dat ligt tegenwoordig een stuk gevoeliger. Illustratief daarvoor is een recent interview met Tom Hanks in The New York Times, waarin de acteur vertelt over zijn rol als de homoseksuele advocaat Andrew Beckett in de film Philadelphia (1993). Hanks stelt dat men het vandaag de dag niet zou accepteren als een heteroman een homoseksuele man zou spelen. En terecht, voegt de acteur daaraan toe, die destijds juist geprezen werd voor zijn rol en er zelfs een Oscar mee won.
Het vinden van de juiste acteur is dus een kunst op zich, waarbij veel komt kijken. Hoe je dat goed doet is het onderwerp van gesprek in de nieuwe aflevering van VPRO Cinema Extra, geheel gewijd aan de rol van de casting director. Hoofdgast is Saida van der Reijd, die onder meer de casting verzorgde van de recente thriller Speak No Evil (2022), de Nederlandse Oscarinzending Narcosis (2022) en de hitserie Het Jaar van Fortuyn (2022). Filmjournalist Noa Johannes bespreekt met haar de ins en outs van het vak, aan de hand van drie gekozen filmfragmenten. Ook schuift opkomend talent Lobke de Boer aan, die als actrice en regisseur begon, maar zich inmiddels toelegt op casting.
Meer VPRO Cinema Extra
Hoe belangrijk zijn festivals voor het succes van een film?
Succes op een groot filmfestival, wat heb je daar concreet aan? VPRO Cinema Extra zoekt het uit tijdens het filmfestival van Cannes.
Cameraman Jasper Wolf vertelt over cinematografie in VPRO Cinema Extra
Jasper Wolf geldt als een van de belangrijkste Nederlandse cinematografen van deze tijd. In VPRO Cinema Extra bespreekt hij zijn vak en vertelt hij over zijn carrière.
Het belang van een goed script in VPRO Cinema Extra
In VPRO Cinema extra vertelt scenarioschrijver Tamara Bos over haar vak. We vroegen drie regisseurs die met haar samenwerkten wat haar scripts zo bijzonder maakt. ‘Ze weet wat ze wil vertellen.’
Filmcomponist Max Richter en zijn gevoelsmuziek
Van neoklassiek fijnslijper tot gevierd schepper van Hollywoodsoundtracks: Max Richter weet een groot publiek te bereiken met zijn gevoelsmuziek. Dit jaar stond de componist zelf in de schijnwerpers tijdens de World Soundtrack Awards in Gent.
De magie van filmgeluid in VPRO Cinema Extra
Bijna alle geluiden in een film worden er later onder gezet. Sounddesigners, zoals Evelien van der Molen, zijn daar verantwoordelijk voor. Ze vertelt erover in een nieuwe aflevering van VPRO Cinema Extra.
Els Vandevorst: stille kracht van de Nederlandse filmwereld
Filmproducenten zijn zelden grote namen, maar tegelijkertijd vaak wel onmisbaar. ‘Stille krachten’ Els Vandevorst en Max de Wolf schuiven aan in VPRO Cinema Extra, het filmprogramma waarin steeds een ander aspect van het filmmaken centraal staat.
Editor Job ter Burg over het belang van montage in VPRO Cinema Extra
Montage is een even cruciaal als gevaarlijk onderdeel van het filmproces. Editor Job ter Burg vertelt erover in VPRO Cinema Extra dat 3 april te zien is.
Jeroen Krabbé blikt terug op zijn carrière in VPRO Cinema Extra
Jeroen Krabbé blikt terug op zijn acteercarrière in de eerste aflevering van een nieuwe reeks VPRO Cinema Extra, dat vanaf 6 maart te zien is.
Twee regisseurs van eigen bodem in VPRO Cinema Extra
Paula van der Oest en Mees Peijnenburg zijn te gast in de slotaflevering van het eerste seizoen van VPRO Cinema Extra.
Merlijn Snitker: een van de belangrijkste Nederlandse filmcomponisten van het moment
Merlijn Snitker is hoofdgast in de derde aflevering van VPRO Cinema Extra. Hij geldt als een van de belangrijkste Nederlandse filmcomponisten van de afgelopen jaren.