Nickel Boys: experimenteel drama kruipt diep onder de huid

Je houdt je hart vast wanneer Elwood, de jonge hoofdpersoon van het Amerikaanse drama Nickel Boys, een lift aanneemt van een louche man in een chique auto. Tot nog toe gaat het Elwood redelijk voor de wind: hij is opgevoed door een liefhebbende grootmoeder, doet het goed op school, heeft een leuk vriendinnetje. Maar voor een zwarte jongeman in het Florida van 1962 ligt het gevaar altijd op de loer. En jawel hoor: de auto blijkt gestolen, Elwood wordt samen met de chauffeur aangehouden en zonder pardon naar een tuchtschool gestuurd.

Op deze Nickel Academy leven de zwarte jongens gescheiden van de witte, die meer privileges genieten. Al snel wordt de ietwat naïeve Elwood met zijn neus op de feiten gedrukt: wanneer hij opkomt voor een jongen die wordt gepest, slaan de wrede, racistische bewakers hem gruwelijk in elkaar. Het enige lichtpuntje in deze hel is de vriendschap die ontstaat tussen Elwood en de wat meer gehaaide wees Turner.

Samen hebben de jongens (gevoelig gespeeld door Ethan Herisse en Brandon Wilson) wel iets weg van Tom Sawyer en Huckleberry Finn. En zo heeft Colson Whitehead, auteur van de gelauwerde roman waarop Nickel Boys is gebaseerd, het vast ook bedoeld – zijn eerdere bestseller The Underground Railroad verwees ook al volop naar klassieke literatuur. Het is een mooie vondst, die de harde, compromisloze setting van dit verhaal een beetje verzacht.

© Amazon MGM Studios

Wat debuterend speelfilmregisseur RaMell Ross aan het boek toevoegt, is een experimentele visuele stijl: alles is gefilmd vanuit het perspectief van de twee hoofdpersonen. In het eerste halfuur zien we enkel wat Elwood ziet; van zijn gezicht vangen we hooguit wat glimpen op in spiegels. Dat is wel even wennen. Het levert intieme, poëtische beelden op, maar schept tegelijkertijd ook afstand. Toch kruipt het verhaal op den duur steeds dieper onder de huid – zeker nadat Turner is geïntroduceerd en we via zijn blik ook Elwood kunnen bekijken. In het hartverscheurende slot krijgt de vorm bovendien een diepere lading.

Nickel Boys is een film die wat vraagt van de kijker, maar die ook terecht werd genomineerd voor twee belangrijke Oscars (voor beste film en beste bewerkte scenario). Daar komt bij dat het verhaal een urgent stuk recente geschiedenis blootlegt: de Nickel Academy is gebaseerd op The Florida School for Boys, die tot 2011 in gebruik was. Wie online iets leest over de schokkende misstanden die daar plaatsvonden, kan slechts concluderen dat de film nog mild met de feiten omspringt.