De eerste tijdreisfilm — een verfilming van Mark Twains A Connecticut Yankee in King Arthur's Court (1889) — stamt weliswaar uit 1921, maar vanaf de jaren tachtig barstte het genre pas echt los met The Terminator (1984) en Back to the Future (1985). In de slotaflevering van De kijk van Koolhoven reizen we terug in de tijd, bezoeken we de toekomst en beleven we dezelfde dag steeds opnieuw. Martin Koolhoven ontleedt scènes uit zijn favoriete tijdreisfilms, vertelt hoe Donald Trump filmische bad guys inspireerde en legt tussendoor even uit waarom tijdreizen helemaal niet kan.
Fictieve voorbeelden zijn er echter genoeg en we beginnen met een (auto)reis naar het verleden in Back to the Future. De belangrijkste vraag in dergelijke films: hebben veranderingen in het verleden invloed op de toekomst? En specifieker in het geval van de zeventienjarige Marty McFly in die film: besta ik in het heden als mijn ouders mij nooit verwekken? Het antwoord: nee. In 1955 ontmoet hij ze als twee tieners die elkaar nog niet helemaal hebben gevonden. Aan Marty de taak om zijn eigen geboorte veilig te stellen, wat lastig wordt wanneer zijn eigen moeder eerst verliefd op hem wordt. Waarom Marty’s ouders zich niet herinneren dat ze in de jaren vijftig iemand kenden die sprekend op hun zoon leek? Tijdreisfilms zijn per definitie paradoxaal.
In The Terminator draait de plot bovendien om de predestinatieparadox. Dat wil zeggen: iemand gaat terug in de tijd en deze gebeurtenis leidt vervolgens tot het moment dat deze persoon naar het verleden reist. Het creëert een causale loop zonder duidelijk begin en einde. Vrije wil bestaat niet, want de tijdreiziger gaat telkens een vastgestelde lotsbestemming tegemoet.
Klinkt dat allemaal nogal abstract? Geen zorgen, Koolhoven is een stuk concreter en analyseert bijvoorbeeld het gebruik van subjectieve en objectieve camerashots in een iconische scène uit The Terminator. Het mechanische titelpersonage uit de toekomst (Arnold ‘I’ll be back’ Schwarzenegger) jaagt op Sarah Connor (de toekomstige moeder van verzetsleider John Connor) in een ultieme jarentachtigclub, maar gelukkig is daar Kyle Reese (een verzetsstrijder gestuurd door John om Sarah en daarmee zichzelf te redden). Is dat nog steeds vaag? Des te meer reden om The Terminator in de nabije toekomst te (her)bekijken, want het blijft de beste tijdreisfilm tot nu toe.
Meer Martin Koolhoven
Op de set van seizoen twee van De kijk van Koolhoven
VPRO Cinema bezocht de opnames van De kijk van Koolhoven, dat op 21 februari terugkeert voor een tweede seizoen.
Beter dan het origineel
Martin Koolhoven start de tweede reeks van zijn filmprogramma toepasselijk met een aflevering over remakes en vervolgen.
Actie, bravoure en explosies
Onder de noemer eurocrime staan in De kijk van Koolhoven vanavond misdaadfilms centraal, met speciale aandacht voor de Italiaanse poliziesco.
Buitenaardse aflevering van De kijk van Koolhoven
Martin Koolhoven bekijkt in de derde aflevering van De kijk van Koolhoven het buitenaardse wezen in de film van alle kanten.
Peetvader van de gangsterfilm
In de vierde aflevering van De kijk van Koolhoven gaat het over gangsterfilms. Uiteraard wordt ook The Godfather uitvoerig besproken.
De misdaadfilms van Martin Scorsese
Martin Koolhoven was in De kijk van Koolhoven na The Godfather nog niet klaar met het genre van de Amerikaanse gangsterfilm. In deel twee: Martin Scorsese.
Meer over de besproken films
Back to the Future
Komedie van Robert Zemeckis. Met o.a. Michael J. Fox, Christopher Lloyd, Crispin Glover, Lea Thompson en Thomas F. Wilson.
The Terminator
Sciencefiction van James Cameron. Met o.a. Arnold Schwarzenegger, Michael Biehn, Linda Hamilton, Paul Winfield en Lance Henriksen.