Other People's Money: sterke en toegankelijke vertelling van Europa's grootste belastingschandaal

‘Stel je voor: een groep beleggers, bankiers en advocaten vraagt je om 326 euro. Dat vragen ze aan alle 447 miljoen burgers van Europa, aan alle werkenden, werklozen, baby’s en bejaarden. Dat is 146 miljard. We willen je niet van streek maken, maar dat is precies wat er is gebeurd.’

146 miljard euro, ja verrek, natúúrlijk kruip je dan poedeltjenaakt op je dure sportauto met de skyline van New York op de achtergrond, zoals we zien in de openingsscène van Other People’s Money. Deze achtdelige Duits-Deense dramaserie vertelt het verhaal van ‘de grootste belastingdiefstal ooit’. Het verhaal is fictief, maar ‘helaas’, zoals we lezen in het titelkaartje, gebaseerd op de echt bestaande CumEx-Files: een onderzoek waarin een collectief van Europese media massale belastingfraude met dividendhandel blootlegde. Een netwerk van investeerders, banken en advocaten stalen uiteindelijk in totaal dus 146 miljard (!) van de Europese belastingbetaler.

In de serie wordt dat verhaal verteld vanuit het perspectief van de Duitse architecten van het plan én van de Deense belastinginspecteurs die onraad ruiken. Want hoewel Duitse belastingjuristen Bernd (Justus von Dohnanyi) en zijn jongere protegé Sven (Nils Strunk) in 2005 in eerste instantie nog worden behandeld als luchtfietsers, zien Londense speculanten al snel brood in hun plan om betaalde belastingen dubbel terug te vorderen via een boekhoudkundig trucje.

Maar hoe hoger de terugbetalingen, hoe groter de argwaan bij belastinginspecteurs Inger (Karen-Lise Mynster) en Niels (David Dencik). Die hebben het zelf echter niet makkelijk, omdat het adagium binnen de Deense belastingdienst op dat moment steeds verder verschuift in de richting van ‘meer service, minder controle’.

© BNNVARA

Belastingen, zwendel, dividenden: dat klinkt op papier niet als de spannendste materie voor een serie. Gelukkig kiezen de makers van Other People’s Money voor een slimme, The Big Short-achtige aanpak, waarbij de ingewikkelde materie helder wordt uitgelegd door personages die veel toegankelijke metaforen gebruiken. Door de vele tijdsprongen en de goed uitgewerkte personages wordt de serie daardoor nooit te taai.

Dat was een uitdaging, maar ook weer niet, gaf producent Michael Polle eerder aan in gesprek met Variety: ‘Dit moest een verhaal worden waarmee iedereen zich kan identificeren, omdat we allemáál bestolen zijn gedurende dit schandaal.’ Regisseur Jan Schomburg sprak in datzelfde gesprek over twee belangrijke basisregels: ‘Kijkers moeten de structuren achter deze fraude begrijpen, en ik wil rijke mensen nooit op een sexy manier portretteren.’

Other People’s Money toont de rijkelui hier dan ook vaak precies als wat ze zijn: opportunistische dieven, die talloze gewone mensen benadeelden met hun onstilbare honger naar meer. Maar de serie legt óók uitstekend de structuren en falende controles bloot die zo’n megazwendel mogelijk maakten. Dat dit alles wordt verteld op hoogst vermakelijke én toegankelijke wijze, is met recht een compliment waard.