Cate Blanchett presenteert vijf indrukwekkende korte films op IFFR
Displacement Film Fund: korte films van makers uit Iran, Oekraïne, Somalië, Afghanistan en Syrië
Op de eerste dag van International Film Festival Rotterdam presenteerde de Australische actrice Cate Blanchett vijf indrukwekkende korte films van ontheemde filmmakers uit o.a. Oekraïne, Syrië en Iran. Het is de eerste lichting van het Displacement Film Fund.
Het is nog maar een jaar geleden dat Cate Blanchett, als Goodwill Ambassador van de UNHCR, op International Film Festival Rotterdam (IFFR) het Displacement Film Fund lanceerde. Het ging om een pilotproject van één jaar, waarin vijf korte films van ontheemde filmmakers van over de hele wereld werden gefinancierd.
Nu, een jaar later, beleefden deze films hun première op hetzelfde festival. Tijdens een gezamenlijke persconferentie blikten Cate Blanchett en de betrokken filmmakers terug op het ambitieuze project.
'Ontheemding is geen eenduidig begrip,' vertelt Blanchett wanneer ze de filmmakers voorstelt, afkomstig uit Iran, Oekraïne, Somalië, Afghanistan en Syrië. 'Hun werk is ontzettend uiteenlopend, maar toen ik ze naast elkaar bekeek werd ik gegrepen door de rijkdom van deze verschillende perspectieven.'
Voordat ze het woord aan de filmmakers geeft, deelt de actrice nog één belangrijk bericht: het project, dat aanvankelijk voor één jaar was goedgekeurd, krijgt een tweede editie. 'Ik ben er wild enthousiast over.'
Traumaverwerking in Oekraïne
Het programma opent met Rotation van Maryna Er Gorbach (Klondike). In haar hypnotiserende vertelling probeert een jonge Oekraïense vrouw, die het burgerleven heeft ingeruild voor militaire dienst, grip te krijgen op haar trauma: bloederige herinneringen met de indringende geur van verbrande melk. De film werd opgenomen in Oekraïne, wat voor moeilijkheden zorgde, vertelt Er Gorbach tijdens de persconferentie. 'We konden ’s nachts niet draaien; ik kon de veiligheid van de crew simpelweg niet waarborgen.' Toch was het voor de regisseur van uiterst belang om deze reis te maken. 'Ik heb de verhalen kunnen volgen van mensen die in militaire dienst gingen en gezien wat dit met je emoties doet.'
In het geheim sporten in Afghanistan
Filmmaker Shahrbanoo Sadat (The Orphanage), die als vluchteling opgroeide in Iran, vervolgens met haar familie terugkeerde naar Afghanistan en inmiddels al een aantal jaar in Duitsland woont, slaat in Super Afghan Gym een heel andere toon aan: in een sportschool in Kabul komen huisvrouwen samen om te sporten op vrolijke clubmuziek tijdens het enige uur dat voor vrouwen is gereserveerd. Met een flinke dosis humor toont de film hoe strikt de regels zijn, maar ook hoe vrouwen zelf manieren vinden om het leven door te laten gaan. Sadat: 'Afghaanse mannen zeggen dat ik het verzin, dat vrouwen niet naar de sportschool gaan. Maar vrouwen vertellen me dat ze al sinds het begin van het Talibanregime in het geheim sporten.'
Filmmakers in limbo in een asielhotel in London
Veertien jaar lang maakten de Syrische filmmakers Hasan Kattan en Fadi Al-Halabi (Last Men in Aleppo) verslag van de oorlog in hun thuisland. Na hun vlucht naar Turkije belanden ze uiteindelijk samen in een asielhotel in Londen en filmen ze hun leven in ballingschap. In het hartverscheurende Allies in Exile vermengen ze die beelden met archiefmateriaal dat ze door de jaren heen in Syrië verzamelden. Door het immense verlies dat ze hebben meegemaakt is dat geen gemakkelijke taak, maar Kattan zegt hierover: 'Dit archief is deel van mij. Elk beeld is een herinnering. Als ik alle gevoelens uit mijn leven in een film verwerk, krijg ik misschien geen antwoorden, maar ik zal me wel beter voelen.'
Een rechtszaak in Somalië
In Whispers of a Burning Scent vertelt de Somalische regisseur Mo Harawe (The Village Next to Paradise), die in Mogadishu opgroeide en momenteel in Oostenrijk woont, het verhaal van een rustige muzikant die voor de rechter moet verschijnen omdat hij zijn 75-jarige, dementerende bruid zou hebben gefraudeerd. 'We maken allemaal films om te overleven,' zegt Harawe, die zich door de jaren heen meer heeft kunnen verhouden tot zijn trauma. Voor hem betekent het Displacement Film Fund vooral opbouw: Somalië heeft geen filmindustrie, en het fonds helpt hem om samen met zijn crew de benodigde infrastructuur op te zetten.
Iraanse schrijver worstelt met taalbarrière in Duitsland
De afsluiter is Sense of Water van de Iraanse filmmaker Mohammad Rasoulof, onder meer bekend van het voor een Oscar genomineerde A Seed of a Sacred Fig. Zijn film volgt een ontheemde schrijver die in Duitsland worstelt met een onbekende taal en daarin opnieuw leert wat liefde, woede, vreugde en verdriet betekenen. Ondanks de dreiging van een gevangenisstraf voelt de schrijver de drang terug te keren naar Iran. Rasoulof vluchtte zelf uit Iran vlak voor de première van A Seed of a Sacred Fig.
Tijdens de persconferentie vertelt hij zichtbaar geëmotioneerd hoe persoonlijk de korte film voor hem is: 'Sinds ik Iran verliet en naar Europa kwam, wist ik niet of het mogelijk was om een verhaal te vertellen dat voor iedereen interessant zou zijn. Ik wilde dit gevoel delen en laten zien dat we de taalbarrière kunnen doorbreken.' Vervolgens voegt hij toe: 'Toch is er iets belangrijkers dan woorden en gevoelens, namelijk wat er momenteel in mijn land gebeurt.'