De twintig beste films op Eye Film Player

Wellicht de beste film van de eigenzinnige cineast Werner Herzog. Onder zware omstandigheden geschoten in de Peruaanse jungle, vertelt Aguirre het verhaal van een op macht beluste Spaanse conquistador in zestiende-eeuws Zuid-Amerika, die op zoek gaat naar El Dorado, de legendarische stad van goud. Alles en iedereen moet wijken voor een passie die langzaam overgaat in obsessie en later zelfs krankzinnigheid. Criticasters meenden dat de motivatie van de titelheld Aguirre (gespeeld door Klaus Kinski) te schimmig bleef, maar wat dondert het met zulke mooie, overweldigende beelden: van de jungle van Peru, en van de megalomane Kinski.

Meer films van Werner Herzog zijn beschikbaar via Eye Film Player

Er bestaan veel mooie films, maar weinig films die puur over schoonheid gaan. Dit is zo'n film over schoonheid. Telkens vraag je je af wat er mooier is: de strijkende, zwemmende en marcherende mannen van het vreemdelingenlegioen, of de manier waarop regisseuse Claire Denis die heeft vastgelegd. Als contrast dient slechts één gezicht, dat van Denis Lavant. Hij heeft een kop die je naar adem doet happen. Soms is de vormgeving zo overdreven gestileerd dat je erom moet lachen. Maar vaker brengt het je in een trance. Als Denis Sneeuwwitje zou verfilmen, zou ze er opnieuw een meesterwerk van maken.

Vanaf zijn sterfbed kijkt de Italiaanse Renaissance-kunstschilder Caravaggio als in een koortsdroom terug op zijn turbulente, gewelddadige leven en passies. Met als (punk) motto het op zijn mes gekerfde ‘Geen hoop, geen angst.’ Behalve theatrale studio-settings in de geest van Caravaggio’s melodramatische werk, gebruikte de experimentele Britse filmer Derek Jarman voor dit biografische portret soms ritmische montagereeksen om een gevoel uit te drukken. Net als Caravaggio werkte hij met bevriende (queer) modellen / acteurs. Een van hen was filmicoon Tilda Swinton, hier in haar allereerste filmrol. En zoals Caravaggio bijbeltaferelen een eigentijdse setting gaf, geeft Jarman zijn historische personages een rekenmachine of motor. Destijds bekroond met een Zilveren Beer.

Caravaggio is te zien in het kader van de tentoonstelling Tilda Swinton – Ongoing

De wereld gaat ten onder. Dus kunnen Marie en Marie zich net zo goed misdragen, niet? De twee jonge vrouwen pakken hun vrijheid en zoeken de grenzen op in deze vrolijke klassieker. In kleurige jurken en badpakken laten de twee rebellen met onder meer een flinke food fight een spoor van destructie achter. Věra Chytilová maakte deel uit van de Tsjechische New Wave, geïnspireerd door filmbewegingen in Frankrijk en Italië die een losse camera- en montagestijl en experimentele vertelvormen voorstonden. De Tsjechische autoriteiten verboden de film. In het buitenland werd de film daarentegen enthousiast ontvangen.

David Lynch’ duister-surreële speelfilmdebuut uit 1977 draait om een zachtaardige man die voor een monsterlijk, vroeg geboren organisme zorgt en droomt van de zingende vrouw achter de radiator. Eraserhead is een uniek en gewaagd debuut met een even fantastische als bizarre atmosfeer, waarin je in ruwe vorm elementen ziet die bij Lynch later terugkomen: de vreemde, altijd voelbare suspense en de maalstroom van razernij en lust die onder alles door beweegt. David Lynch is een waanzinnig getalenteerd filmmaker en Eraserhead is een van die films die je gezien moet hebben.

Meer films van David Lynch zijn beschikbaar via Eye Film Player

Drama rond een Amsterdams bordeel met diverse krachten, van beginnende huisvrouwen tot geroutineerde oudgedienden. Gelijktijdig speelt een nog bleker relaas over een geketende vrouw en de prostituant die haar martelt. Filmmaker Marleen Gorris stelde niet teleur na haar debuut De stilte rond Christine M., de internationaal vermaarde artfilm waarin drie vrouwen een willekeurige man vermoorden. De vervolgstudie Gebroken spiegels werd een Hollandse thriller voor de argeloze kijker en een feministische pamfletfilm voor de geëngageerde toeschouwer. Een Nederlands hoogtepunt uit de productieve filmjaren tachtig.

In de aflevering 'In het Nederlandse filmarchief' van onze podcast Op de vijfde rij wordt de restauratie van Gebroken spiegels gevolgd

Wong Kar-wai sneed zijn bekende thema onmogelijke liefde weer aan en won er de Beste Regie-prijs van Cannes mee. Happy Together speelt zich af in Buenos Aires. Twee homoseksuele ex-geliefden (gespeeld door Leslie Cheung en Tony Leung) maken ruzie in een appartementje. Daarbuiten verdient de een zijn geld in een tango-club en de ander werkt in de prostitutie. Kar-wai's geniale cameraman Doyle benadrukt de melancholische kant van de vervlogen relatie met oogverblindende slow-motion beelden en onwereldse kleuren.

Meer films van Wong Kar-Wai zijn beschikbaar via Eye Film Player

Schitterend gespeelde en gefilmde roadmovie waarin Travis (fantastische rol van Harry Dean Stanton) na vier jaar afwezigheid uit de woestijn terugkeert en zijn zoontje opspoort om samen met hem op zoek te gaan naar zijn vrouw (Nastassja Kinski). Regisseur Wim Wenders: ‘We zijn gewoon op weg gegaan en hebben gekeken - zoals Travis, die begint te lopen, net zolang tot hij iemand tegenkomt. Gewoon gekeken en niet gezocht naar reeds bekende filmbeelden.’ De beelden die door Robby Müller werden gevonden zijn prachtig en worden ijzersterk ondersteund door een soundtrack van Ry Cooder. Wenders kreeg onder andere een BAFTA en een Gouden Palm voor z'n film.

Meer films van Wim Wenders zijn beschikbaar via Eye Film Player

Kurosawa’s normaal gesproken energieke en onvoorspelbare huisacteur Toshirô Mifune is mooi ‘against type’ gecast in deze aangrijpende misdaadthriller over de bedachtzame industrieel Kingo Gondô, die te horen krijgt dat zijn zoon ontvoerd is. Wanneer blijkt dat per abuis niet zijn zoon, maar het zoontje van zijn chauffeur ontvoerd is, komt Gondô voor een groot moreel dilemma te staan. Betaalt hij de miljoenen losgeld of niet? Spannende en intelligente film over de grote tegenstellingen tussen arm & rijk, goed & fout, en (zeker in de moderne onderzoeksmethoden van de politie, waar Kurosawa uitgebreid bij stilstaat in de film) oud & nieuw.

Meer films van Akira Kurosawa zijn beschikbaar via Eye Film Player

De vijftienjarige Flyora heeft er zin in, als hij in 1943 op het Wit-Russische platteland door de partizanen wordt ingelijfd. Maar als hij kennismaakt met de verschrikkingen van de oorlog, gaat de glans er gauw vanaf. Nadat hij tijdens gevechtshandelingen afgedwaald raakt van zijn groep, probeert hij met een meisje de weg terug te vinden naar zijn geboortedorp. Meesterlijke aanval op de oorlogsretoriek uit communistische propagandafilms, die door zijn surrealistische, impressionistische vorm de verpletterende oorlogservaringen van de jonge Flyora tastbaar weet te maken.

Alex van Warmerdams opvolger van Abel schetst een magnifiek beeld van de kleinburgerlijke moraal van een Nederlandse nieuwbouwwijk in de jaren zestig door de ogen van de 12-jarige Thomas (Leonard Lucieer). De titelhelden zijn de bewoners van een kale straat die leidt naar niets. Thomas gaat bij voorkeur verkleed als zwarte man vanwege zijn obsessie met Belgisch Congo, de slager (Thomas' vader) heeft seksproblemen met zijn katholieke vrouw, de steriele boswachter worstelt met zijn baarzuchtige echtgenote. Van Warmerdam speelt zelf de postbode die alle lokale post opent en leest. Gouden Kalf voor beste regie en beste acteur (Rudolf Lucieer als boswachter Anton).

Meer films van Alex van Warmerdam zijn beschikbaar via Eye Film Player

Pather Panchali (1955) is het eerste deel van Rays drieluik over het tragische bestaan van een doodgewone, arme Indiase familie. Het jongetje Apu groeit op met een afwezige vader, een verbitterde moeder, een stokoude tante en zijn liefhebbende zus. Rampspoed is nooit ver weg in de sprankelende vertelling, die realisme combineert met lyrische lichtvoetigheid. Regisseur Ray liet zich sterk beïnvloeden door het neorealistische Ladri di biciclette (1948) van Vittorio De Sica, maar gaf een eigen draai aan de stroming. De filmmuziek van sitarspeler Ravi Shankar geldt inmiddels ook als klassiek.

Mima Kirigoe, zangeres van de popgroep Cham, vindt geen voldoening meer in haar kwijnende muziekcarrière. Op aanraden van haar agent verruilt ze het podium voor een rol als antiheldin in een tv-soap. Ook daar vindt ze echter geen bevrediging, en langzaam glijdt ze weg in een depressie. Wanneer er plots een virtuele versie van Mima verschijnt die alleen zij kan zien en horen, stapelen de verontrustende gebeurtenissen zich op en komt Mima’s fragiele mentale toestand steeds verder onder druk te staan. Met dit huiveringwekkende debuut oefende de Japanse animatieregisseur Satoshi Kon grote invloed uit op een nieuwe generatie filmmakers, onder wie Darren Aronofsky (Requiem for a Dream). In 2010 overleed hij op 46-jarige leeftijd, tijdens de productie van zijn vijfde lange film (Dreaming Machine), die onvoltooid zou blijven.

Regisseur Tarkovski vond amusement in films vernederend voor zowel toeschouwer als filmmaker. Deze film valt, ook binnen zijn oeuvre, niet makkelijk te scharen onder het kopje amusement. De filmmaker blikt terug op zijn jeugd in de jaren dertig, de oorlogsjaren en de jaren zestig, zeventig. Hij springt lenig tussen tijdlijnen en legt alles vast in wonderschoon gefilmde, trage, sequenties. Destijds liepen veel toeschouwers de zaal uit tijdens vertoning van de niet erg toegankelijke film, maar wie bleef zitten werd getrakteerd op een fraai poëtisch werk. Een favoriet van Michael Haneke, hij bekeek de film meer dan 25 keer.

Meer films van Andrej Tarkovski zijn beschikbaar via Eye Film Player

‘De engste film die ik ooit heb gezien,’ noemde cineast Stanley Kubrick deze bewerking van Tim Krabbés populaire roman Het gouden ei. Over de Nederlandse geliefden Rex en Saskia, die op vakantie gaan naar Zuid-Frankrijk. Nadat Saskia onderweg verdwijnt bij een tankstation, begint voor Rex een jarenlange zoektocht. Een macaber verhaal over noodlot en obsessie, origineel verteld, overtuigend gespeeld en nog altijd erg beklemmend. Dankzij het internationale succes mocht regisseur Sluizer zelf een Hollywood-remake overzien, maar die film (The Vanishing, 1993) werd een flop, mede vanwege de onzalige keuze om het schokkende slot te wijzigen.

Meer films van George Sluizer zijn beschikbaar via Eye Film Player