De vijftig beste films op Netflix

We trappen de lijst af met een komedie van de gebroeders Coen, over werknemers van een sportschool die in een kleedkamer een vergeten cd met bestanden van de CIA vinden. Ze besluiten om er een slaatje uit te slaan: misschien willen de Russen het schijfje wel kopen. Joel en Ethan Coen regisseerden Burn After Reading een jaar na hun magnum opus No Country for Old Men, waardoor de film eigenlijk alleen maar kon tegenvallen. Gelukkig is deze maffe screwball-komedie ontzettend geestig. De dialogen zijn, zoals gebruikelijk bij de Coens, vlijmscherp en acteurs Brad Pitt, Frances McDormand en John Malkovich zijn reuze amusant. Mooie bijrol van J.K. Simmons als doortastende CIA-baas.

De vriendschap tussen een ongelukkig kind en een onschuldig dier heeft al veel effectieve jeugdfilms opgeleverd. In Kauwboy, de eerste van twee Nederlands films in onze lijst, is het ongelukkige kind de tienjarige Jojo, en het dier een jonge kauw die uit een nest is gevallen in de buurt van het rijtjeshuis waar Jojo woont met zijn opvliegende vader. Mooi naturel spel van de kindacteurs en een onnadrukkelijke vertelstijl leveren een prachtige film op voor iets oudere kinderen én hun ouders. Winnaar van talloze prijzen, waaronder twee op de Berlinale.

De zeventienjarige Ulises, hoofdpersoon van dit Mexicaanse drama, is bezeten van Colombiaanse cumbiamuziek, mits die vertraagd wordt afgespeeld, ‘want dan voel je het beter’. Voor de film zelf geldt iets dergelijks: die heeft een lijzig tempo, maar kruipt daardoor des te meer onder de huid. Ulises is de leider van een (vreedzame) jeugdbende in de stad Monterrey, met een heel eigen haardracht, kledingstijl en manier van dansen. Na een aanvaring met lokale gangsters moet hij vluchten naar de VS. Fascinerend portret van een obscure subcultuur, prachtig gefilmd, vol prettig onderkoelde humor en tragiek.

Boksschoolhouder Lucien (sterke rol van Raymond Thiry) is een praatjesmaker. Maar ook een man die lijdt onder een persoonlijke tragedie. Tijdens de bokslessen praat hij voortdurend tegen zijn leerlingen. Dat ze moeten knokken, elkaar moeten respecteren, en dat hij echt van ze houdt. Tegen zijn zoon Mitchel (Dai Carter), met wie hij een tweemanshuishouden runt, kan hij geen woord uitbrengen. Als hun ruzie losbarst, doolt Lucien dagen rond in een verlaten boksschool. Magnifiek bioscoopdebuut van David Lammers bewijst maar weer eens dat beelden minstens zo veelzeggend kunnen zijn als dialogen. Jonge hoofdrolspeler Dai Carter besloot na de film geen acteur te worden, maar militair: hij diende onder meer tien jaar bij het Korps Commandotroepen en werd een tv-bekendheid door zijn rol als instructeur in Kamp van Koningsbrugge.

Als de twaalfjarige Ricky Baker door de Nieuw-Zeelaandse jeugdzorg bij een eigenaardig pleeggezin wordt gedumpt, is hij vast besloten zo snel mogelijk weer weg te lopen. Een warme kruik in bed, een dosis liefde en een hond genaamd Tupac brengen hem echter aan het twijfelen, maar na een treurige gebeurtenis vlucht hij toch de wildernis in. Een massale (en ronduit knullige) klopjacht volgt. Bijzonder charmante komedie die op het wereldwijde festivalcircuit uitgroeide tot publiekslieveling, maar in Nederland vreemd genoeg de bioscoop niet haalde. Van regisseur-schrijver-komiek-stijlicoon Taika Waititi (What We Do in the Shadows, Thor: Ragnarok).

De Tenenbaums uit de titel zijn een familie van genieën. Chas (Ben Stiller) was als kind al alle economische cijfers meester, Richie (Luke Wilson) was nationaal tenniskampioen en de geadopteerde Margot (Gwyneth Paltrow) schreef prijswinnende toneelstukken. Hun vader Royal (Gene Hackman) verliet hen vervolgens en is twintig jaar later terug met de mededeling dat hij stervende is. Tijd voor de even beschadigde als getalenteerde Tenenbaums om de pijn boven te laten komen en elkaar weer te leren kennen. The Royal Tenenbaums - van regisseur Wes Anderson en zijn universiteitsmaat acteur-scenarist Owen Wilson - is gewiekst geschreven, mooi gefilmd en ademt een niet te beschrijven genialiteit.

In 1972 stort een vliegtuig neer in het Andesgebergte, met aan boord een Uruguayaans rugbyteam. Slechts 29 van de 45 inzittenden overleeft de crash op de besneeuwde bergtop, en moeten daar zien te overleven. Deze tragische en in de media breed uitgemeten gebeurtenis is meermaals verfilmd, maar deze versie van regisseur J. A. Bayona (van rampenfilm The Impossible) is de beste en meest realistische van allemaal. Hij baseerde zich op het gelijknamige boek van journalist Pablo Vierci - die dat schreef met hulp van een aantal overlevenden - en vond precies het juiste evenwicht tussen werkelijk adembenemende actie en lange dialogen over ethische kwesties. Want hoe ver ga je om te overleven?

Deze 37ste film in de Godzilla-franchise keert terug naar de dagen waarin het fameuze radioactieve monster voor het eerst opduikt in de Japanse wateren. Het land is net weer een beetje aan het opkrabbelen na de Tweede Wereldoorlog, maar met de komst van Godzilla dreigt opnieuw de massavernietiging. Aan een voormalige kamikazepiloot - die eerder wegdook voor zijn oorlogsplicht - en wat gewiekste oorlogsveteranen de taak om het monster te stoppen. Dat gebeurt uiteraard met het nodige visuele spektakel, maar de film overtuigt juist ook op de kleinere, meer melodramatische momenten. Een van de betere monsterfilms in tijden. Bekroond met de Oscar voor beste visuele effecten, ondanks een beperkt budget.

De tweede film van Wes Anderson in de lijst, en zeker niet de laatste. Drie van elkaar vervreemde broers reizen per trein door India. Control freak Francis (Owen Wilson) plande de reis tot op de minuut. Tot irritatie van Peter (Adrien Brody) en Jack (Jason Schwartzman), die eigenlijk vooral meegaan om hun lastige thuissituaties te ontvluchten. The Darjeeling Limited is een typische Wes Anderson-film: maf, met niet al te veel plot, maar des te meer droogkomische situaties. Mooi rolletje van Amara Karan als een treinjuffrouw in klassieke sari met moderne mores. Een sfeervolle, kleurrijke, grappige film, die zo nu en dan ook weet te ontroeren.

Ingenieur Luka wil een spoorlijn aanleggen naar zijn Bosnische dorpje om het toerisme te stimuleren. Maar de oorlog breekt uit, zijn vrouw verlaat hem, zijn zoon wordt krijgsgevangen genomen en hijzelf wordt verliefd op de moslima die geruild moet worden tegen zijn zoon. Zoals gebruikelijk vult regisseur Emir Kusturica (Time of the Gypsies) zijn film binnen de kortste keren met wildebrassen, beren, varkens, honden en mafkezen. Dat viel in 2004 niet bij iedereen in goede aarde: door de oorlog af te doen als een parade van zatlappen bagatelliseerde hij het menselijk leed, vonden sommige critici. Maar voor de liefhebber is Life is a Miracle vooral een energieke en surrealistische wervelwind die toont dat oorlog simpelweg waanzin is, en dat je er daarom maar beter om kan lachen. Tweemaal bekroond in Cannes, onder meer met de Palm Dog (voor de beste hondenrol van het festival).

Moeilijke mannen zijn Michael (Mark Duplass) en Andy (Ray Romano). Schuchtere types die al in paniek raken als iemand over het weer wil praten. Toch hebben ze elkaar gevonden, als buren in een shabby appartementencomplex. Ze eten samen pizza, maken puzzels, bekijken obscure kungfufilms. Dan wordt Michael ongeneeslijk ziek. Hij wil euthanasie, maar daar is Andy het niet mee eens. De plot van deze ingetogen tragikomedie roept wel wat vragen op (waar is de arts in het proces?), maar de toon is aangenaam luchtig en de goeddeels improviserende acteurs leveren prachtig werk, zeker in het aangrijpende slot.

Ben (Nicolas Cage) is een reddeloze alcoholist die vertrekt naar Las Vegas om zich dood te drinken. Daar ontmoet hij Sera (Elisabeth Shue), een prostituee, die hem respecteert en liefheeft ondanks zijn intenties. De verwantschap tussen Ben en Sera is monumentaal in beeld gebracht en Cage overstijgt zo mogelijk zijn prestatie in Wild at Heart (1990) in een verbluffende vertolking van een man die bijna sereen zijn dood tegemoet drinkt. De productiemaatschappijen zagen het niet zitten maar Mike Figgis filmde met de 16mm op de schouder en een minimaal budget uiteindelijk alle mogelijke prijzen bij elkaar.

Wes Anderson breidde zijn wonderlijke universum in 2017 uit met The French Dispatch: een handvol losse verhalen, die handig aan elkaar zijn gebreid als artikelen die zijn verschenen in The French Dispatch – een blad als The New Yorker, maar dan uit Kansas. Prachtig vormgegeven, quirky in het kwadraat, en vol briljante ideeën zoals in elke Wes Anderson film. Wel zo volgepropt dat je steeds naar adem hapt en hem absoluut een tweede keer moet/wil zien. De heerlijke muziek is van huiscomponist Alexandre Desplat.

Regisseur Ang Lee (Brokeback Mountain) schetst de sociale mores in de betere kringen van Engeland rond 1800. Emma Thompson kreeg een Oscar voor haar script over de liefdesperikelen van de zusters Dashwood, die hopen op een respectabel huwelijk met financiële zekerheid, maar eigenlijk nog meer op passie en geluk. Drie mannen dienen zich aan, maar pas na een tumultueuze stoelendans vol misverstanden en pijnlijke vergissingen valt alles op z'n plek. De uitstekende acteurs maken van deze Jane Austen-verfilming een aanstekelijk lichtvoetige romantische kostuumkomedie.

Wanneer hun jongste broertje overlijdt door bruut politieoptreden komen drie broers in de (fictieve) banlieue Athena lijnrecht tegenover elkaar te staan. Karim leidt de opstand, Abdel zit in het leger en probeert Karim op andere gedachten te brengen, en Moktar is alleen maar bang dat de rellen zijn lucratieve drugsdeals zullen verstoren. Regisseur Romain Gavras (zoon van Costa-Gavras, de beroemde regisseur van politieke films) plaatst de kijker midden in de opstand in Athena en laat ons anderhalf uur lang meerennen met de opgejaagde personages. Overweldigend, indrukwekkend en uitputtend. Met uitstekend spel van Dali Benssalah als Abdel, die de broers wanhopig bij elkaar probeert te houden. De enige Franse film in onze lijst.

De Amerikaanse indieregisseur Kelly Reichardt (First Cow, The Mastermind) zet haar publiek graag aan het werk. Waar gaat de film precies over? Wat beweegt de personages? We mogen het zelf invullen. Zo ook weer bij deze bewerking van een aantal korte verhalen van auteur Maile Meloy. In een afgelegen stukje Montana ontmoeten we een advocaat (Laura Dern), een docent (Kirsten Stewart), een paardenverzorger (Lily Gladstone) en een vrouw die haar eigen huis bouwt (Michelle Williams). Hun verhalen staan min of meer op zichzelf, maar de vrouwen delen een zekere eenzaamheid en onzichtbaarheid. Reichardt en haar uitstekende actrices geven ze een gezicht. Niet opdringerig, wel vol empathie.

Quentin Tarantino's ode aan ouderwetse Aziatische vechtfilms, boordevol filmcitaten, met een sterk stukje anime, een puike soundtrack en vooral veel prachtig in beeld gebracht geweld. Een jonge vrouw (Uma Thurman) wordt op haar bruiloft neergeschoten door haar collega's, een club huurmoordenaars onder leiding van ene Bill. Ze overleeft ternauwernood, ontwaakt jaren later uit een coma, bemachtigt een samoeraizwaard en zoekt haar aanvallers op, om ze een voor een te vermoorden. Vol. 1 en Vol. 2 werden meer dan twintig jaar geleden als aparte films in de bioscoop uitgebracht en zo zijn ook op Netflix te zien, maar wat Tarantino betreft is het één film. Op 28 mei verschijnt Kill Bill: The Whole Bloody Affair in de Nederlandse bioscoop, een vier uur durende versie waarin Tarantino beide delen heeft samengevoegd, inclusief bonusmateriaal.

Arbeidersjongen Robbie (James McAvoy) wordt in verfilming van Ian McEwans boek ten onrechte van verkrachting beschuldigd door het dertienjarige zusje (Saoirse Ronan) van zijn vriendin, de rijke Cecilia (Keira Knightley). De relatie loopt hierdoor op de klippen, maar op het slagveld rond Duinkerken (WO II) blijkt Robbies verlangen naar de grote liefde geen fractie minder geworden. Uitstekend spel van McAvoy, Knightley en de jonge Ronan. Oscarnominaties voor camerawerk, art direction en kostuums. BAFTA voor de beste film. Onvergetelijk is de minutenlange one take op het strand van Duinkerken.

Timothy Spall en Lesley Manville, vaste gezichten in de films van regisseur Mike Leigh (Another Year, Hard Truths), spelen vader Phil en moeder Penny Bassett, taxichauffeur en caissière en ouders van de vervreemde Rachel (Alison Garland) en bankzitter Rory (een jonge James Corden). De gezinsleden wonen armelijk ongezellig en leven langs elkaar heen alsof er opzet achter zit. Leigh laat ook de levens van enkele buren de revue passeren, maar richt zich langzaam maar zeker op de relatie tussen pa en ma Bassett. De dialogen klinken authentiek, de omgeving is treurig en ineens warm op de juiste momenten. Mike Leigh zegt dat ondanks alles geluk voor ieder mens beschikbaar is en je wil hem graag geloven.

Indrukwekkende film over Solomon Northup, die - als vrije man in New York - in 1841 wordt ontvoerd en twaalf jaar lang moet doorbrengen op katoenplantages in het zuiden van Amerika. Fraai gefilmde scènes vol lichamelijk en geestelijk lijden - sowieso belangrijke thema's in het werk van de uit de videokunst afkomstige Steve McQueen (Hunger, Shame) - maar ethisch en emotioneel te eenduidig om echt aan te grijpen. Wel voor negen Oscars genomineerd, waarvan die voor beste film, beste vrouwelijke bijrol (Lupita Nyong'o) en beste script werden verzilverd.

Sappelende jazzpianist Seb (Ryan Gosling) en aspirant-actrice Mia (Emma Stone) worden verliefd en proberen elkaar te steunen bij het verwezenlijken van hun persoonlijke ambities en dromen (respectievelijk een eigen jazzclub & serieuze rollen). Heerlijke musical van regisseur Damien Chazelle – die verderop in deze lijst nog terugkomt – in de stijl van de klassiekers uit de jaren vijftig en zestig. Non-professionals Gosling en Stone kunnen qua zang en dans niet tippen aan oude meesters als Fred Astaire en Ginger Rogers, maar slaan zich met verve door de vele aanstekelijke zang- en dansnummers, en weten van Seb en Mia echte mensen te maken. Zes Oscars waaronder een voor Stone en eentje voor Chazelle.

Bitterzoet sprookje over een oude bamboesnijder die een baby in een bamboespruit ontdekt. Hij voedt het meisje op, dat in wonderbaarlijk tempo opgroeit tot een prachtige prinses. Stilistisch een hoogtepunt in de animatiegeschiedenis: alleen al de wijze waarop met enkele penseelstreken een kruipende, klauterende en spelende baby op het doek wordt getoverd is van een grootse, aandoenlijke schoonheid. Laatste film van Studio Ghibli-oprichter en regisseur Isao Takahata (1935-2018), wiens magnum opus Grave of the Fireflies verderop in deze lijst staat.

Nog een animatiefilm in de lijst. Ditmaal een vrolijke DreamWorks-film voor het hele gezin, die verrassend genoeg geschreven werd door Charlie Kaufman, scenarist van eigenzinnige films als Eternal Sunshine of the Spotless Mind en I'm Thinking of Ending Things (ook te zien op Netflix). Het plot is gebaseerd op een prentenboek van Emma Yarlett, maar de ontregelende vertelvorm en existentiële thema’s zijn vintage Kaufman. Hoofdpersoon Orion is een joch van een jaar of elf dat extreem bang is in het donker. Op een nacht wordt hij bezocht door Donker zelf, die hem ook voorstelt aan collega’s als Slaap, Droom en Stilte. In visueel opzicht niet al te opmerkelijk, maar inhoudelijk prachtig.

De hoogst genoteerde Wes Anderson film in deze lijst. Over Monsieur Gustave, de flamboyante conciërge van vijfsterrenhotel Grand Budapest (energiek en met perfecte timing gespeeld door Ralph Fiennes), die in 1932 samen met piccolo Zero (Tony Revolori) probeert uit handen van de fascisten te blijven. Voor het eerst schemert er in Andersons jongensboekwereld iets van de boze buitenwereld door. Wat nog niet wil zeggen dat The Grand Budapest Hotel niet meer herkenbaar is als een Wes Anderson-film. De malle personages, bonte kleuren en hyperrealistische omgeving zijn gebleven. Net als de droogkomische humor, de tomeloze energie en de bijzondere aandacht voor vorm en aankleding.

Het sobere bestaan van een Amerikaanse houthakker, levend in de vroege twintigste eeuw, wordt fragmentarisch maar meeslepend samengevat in deze verfilming van een novelle van Denis Johnson. De man (ontroerend puur gespeeld door Joel Edgerton) bouwt een huisje, sticht een gezin, ziet vrienden komen en gaan, loopt trauma’s op, en piekert over zijn rol in het grote geheel. Intussen ziet hij de wereld onherkenbaar veranderen. Regisseur Clint Bentley (die eerder meewerkte aan het fraaie gevangenisdrama Sing Sing) voegt zich met deze weemoedige ballade in het rijtje van Amerikaanse chroniqueurs als Terrence Malick en Kelly Reichardt. Genomineerd voor maar liefst vier Oscars (o.a. beste film).

Weinig films wisten de tijdsgeest zo goed te vangen als The Social Network, over de totstandkoming van Facebook en de opkomst van techmiljardair Mark Zuckerberg. Maar misschien nog wel indrukwekkender is dat scenarist Aaron Sorkin (The West Wing) en regisseur David Fincher (Fight Club) de vrij droge materie wisten te vertalen naar een wervelende film waarin zelfs het juridische getouwtrek – over wie de echte bedenker van Facebook was – razendspannend wordt. Met als visueel hoogtepunt de fameuze roeiscène met vervreemdend tilt-shift-effect. Een vervolg is momenteel in ontwikkeling, maar waar deel 2 precies over gaat is nog niet bekend.

Politieman Hanna (Al Pacino) jaagt op bankrover McCauley (Robert De Niro). Twee vakmannen, met een treurigstemmend privéleven. Uiterst stijlvol in beeld gebracht misdaaddrama, strak gemonteerd en heel goed geregisseerd. Toch is dit vooral de film van twee acteerkanonnen. De Niro wilde bijvoorbeeld liever niet repeteren voor het filmen van een scène waarin hij in een restaurant een kop koffie drinkt met Pacino, en regisseur Michael Mann ging akkoord. De scène werd met twee camera's opgenomen, de acteurs pakten hun ruimte voor improvisatie, en het resultaat was spectaculair. Prachtfilm, een absoluut hoogtepunt in het genre.

Voortreffelijke muziekfilm waarin een jonge, ambitieuze jazzdrummer (Miles Teller) het opneemt tegen zijn veeleisende en ­meedogenloze docent (een heerlijk ­intimiderende J.K. Simmons). Er zit geen valse noot in deze spannende en aangrijpende film van de jonge regisseur Damien Chazelle (La La Land), die de muziekwereld voorstelt als een sport­arena waarin alleen de meest fanatieken overleven. Maar waar in sportfilms de climax vaak over the top en ongeloofwaardig is, overtuigt Whiplash van begin tot het lang uitgesponnen, emotioneel verpletterende einde. Simmons kreeg een Oscar voor zijn fantastische spel, en ook de montage en de muziek kregen een Academy Award.

Kroniek van vijf gezinnen van landarbeiders op een grote Lombardische boerderij rond 1890, die eindigt als een van de vaders stiekem een populier omhakt om een klomp uit te snijden voor zijn schoolgaande zoon en na de ontdekking op staande voet wordt ontslagen. Dit zeer persoonlijke meesterwerk van Ermanno Olmi, van wie ook het fantastische Il posto op Netflix staat, wordt door amateurs gespeeld in het dialect van Bergamo dat ook voor Italië ondertiteld moest worden. Curieus tweeduidig beeld van religie die zowel kracht geeft en tot verdere ontwikkeling stimuleert als gelatenheid tegenover de omstandigheden dicteert. Bekroond met de Gouden Palm in Cannes.

De Amerikaanse filmmaker Noah Baumbach baseerde Marriage Story op een scheiding die hij zelf doormaakte (tegenwoordig is hij getrouwd met Little Women-regisseur Greta Gerwig). Acteurs Adam Driver en Scarlett Johansson zijn weergaloos als theaterregisseur Charlie en actrice Nicole, die na jaren huwelijk besluiten uit elkaar te gaan. Aanvankelijk verloopt dat nog redelijk amicaal – ze hebben samen een achtjarige zoon – maar zodra de advocaten erbij worden gehaald gaat het mis. Een bitterzoet meesterwerk, dat zowel hartverwarmend als hartverscheurend is. Laura Dern kreeg een Oscar voor haar fantastische bijrol als de advocaat van Nicole. Na dit succes sloot Baumbach een overeenkomst met Netflix voor het maken van een aantal films voor de streamingdienst, waarvan het in 2022 verschenen White Noise de eerste is.

Coming-of-age-meesterwerk van regisseur en animator Hayao Miyazaki. De film opent met een familie-uitje dat strandt in een verlaten pretpark waar de ouders van de tienjarige Chihiro prompt veranderen in enorme varkens. Het park blijkt een rustplek voor allerhande goden en geesten die hun tijd tussen de mensen achter de rug hebben. Chihiro leert de absurde regels van haar nieuwe, op wankel kapitalistische leest geschoeide wereld - samen met vriendje Haku - en transformeert van een doorsnee verwend meisje in een zelfverzekerde heldin. Spirited Away was jarenlang de best bezochte animatiefilm in thuisland Japan en zorgde voor Miyazaki’s doorbraak bij het grote publiek in het Westen, waar dit onvergetelijke avontuur een Gouden Beer en een Oscar won.

IJzersterke bewerking van de gelijknamige, beklemmende novelle van de Italiaanse schrijfster Elena Ferrante, over de 48-jarige literatuurprofessor Leda Caruso (uitstekend gespeeld door zowel Olivia Colman als de jonge Jessie Buckley, in de flashbacks). Die ziet tijdens een werkvakantie op een Grieks eiland een jonge moeder en haar dochtertje op het strand spelen. De manier waarop de moeder (Dakota Johnson) met haar dochter speelt, en hoe die op haar beurt moedertje speelt over haar pop, roepen bij Leda herinneringen op aan haar eigen moederschap. Maar dat zijn geen goede herinneringen. Ferrante wilde per se dat haar verhaal geregisseerd zou worden door een vrouw. Maggie Gyllenhaal debuteerde als regisseur met deze prachtige verfilming en werd genomineerd voor een Oscar voor het best bewerkte script. Ook Buckley en Colman werden genomineerd voor hun acteerprestaties, maar grepen naast de prijzen. De populaire Paul Mescal (Aftersun) heeft een bijrol in de film.

Het zenuwslopende misdaaddrama Uncut Gems van de broertjes Benny en Josh Safdie (Good Time) is een van de beste thrillers op Netflix. Het verhaal speelt zich af in New York, waar juwelier Howard Ratner (Adam Sandler) zijn leven leeft in de hoogste versnelling. Hij heeft een gezin, aanzien, en een goed lopende zaak, maar is altijd op zoek naar een nieuwe deal of de volgende kans. Hij houdt zoveel bordjes in de lucht, dat het een kwestie van tijd is tot er eentje valt. Zonder de kijker ook maar een seconde rust te gunnen slepen de Safdies hun hoofdpersonage van cruciale ontmoeting naar cruciale ontmoeting. Een onnavolgbaar spannende en energieke misdaadfilm, waarin de altijd opgefokte, panische en uitgelaten Ratner geweldig wordt gespeeld door Adam Sandler.

De jonge jurist Newland Archer (Daniel Day-Lewis) is veelbelovend, geliefd en keurig verloofd met een dame uit welgestelde kringen (Wynona Ryder). En dan ontmoet hij haar gescheiden, uit Europa teruggekeerde nicht Ellen Olenska (Michelle Pfeiffer), een intrigerende sociale outcast. Regisseur Martin Scorsese, met maar liefst drie films vertegenwoordigd in deze lijst, bewerkte het boek van Edith Wharton, die met fijne blik en scherpe pen de laatnegentiende-eeuwse New Yorkse elite beschreef. Formidabele acteurs worden omringd door vakwerk van het hoogste niveau: een van de beste films uit het indrukwekkende oeuvre van de maker. Vijf Oscarnominaties; kostuumontwerper Gabrielle Pescucci kreeg het beeldje.

Japan, de zomer van 1945. Amerikaanse B-29s werpen tonnen brandbommen uit boven Kobe. De veertienjarige Seito en zijn vierjarige zusje Setsuko zijn oorlogswezen. Ze worden opgevangen door hun tante die ook in Kobe woont. Erg aardig en hartelijk is ze niet, want ze laat geen ogenblik voorbijgaan zonder de wezen eraan te herinneren dat ze een blok aan het been zijn van de familie en dat ze moeten werken voor hun dagelijkse portie rijst. Seito besluit om er met zijn zusje tussen uit te knijpen. Een aangrijpende en schitterende animatiefilm van Isao Takahata (The Tale of the Princess Kaguya) die zonder opsmuk de wreedheid van de oorlog laat zien. Ongeschikt voor kleine kinderen, want die zullen gekweld worden door nachtmerries vanwege de dikwijls zeer harde beelden.

De tweede film van Quentin Tarantino in deze top vijftig, maar niet de laatste. Een groepje stoere Joods-Amerikaanse soldaten probeert tijdens WO II in bezet Frankrijk zoveel mogelijk nazi's te vermoorden. Een uitbaatster van een bioscoop probeert er onder de bezetting het beste van te maken. En een Duitse officier jaagt op Joden. Tarantino vervlocht hun verhalen tot een knap scenario, dat als basis diende voor deze ijzersterke oorlogsfilm. De tergende spanning in Inglourious Basterds wordt afgewisseld met zwarte humor. Messcherpe dialogen. Christoph Waltz kreeg terecht een Oscar voor zijn rol als SS'er Landa.

Acteur Riggan Thomson (voortreffelijke comeback van Batman-acteur Michael Keaton) was ooit wereldberoemd als superheld Birdman, maar is sinds hij bedankte voor Birdman 4 in de vergetelheid geraakt. Als de film begint probeert hij iets van de waardering van vroeger terug te winnen in het theater. Birdman is een postmodern, meta-meesterwerk over acteren, roem en zelfrespect. Geschoten als was het één lange take en met een fantastische score, die vooral bestaat uit geïmproviseerde percussieklanken. Birdman is onvoorspelbaar, hallucinerend en zeker voor regisseur Alejandro G. Iñárritu (Babel, Biutiful, The Revenant) opvallend grappig. 

Vier jaar na Taxi Driver leverde de samenwerking tussen regisseur Martin Scorsese, acteur Robert De Niro en scenarist Paul Schrader opnieuw een schitterend en verontrustend drama over een bezeten man op. De Niro - die voor deze rol 25 kilo aankwam - is Jake LaMotta, een bokser uit The Bronx die het in de jaren 40 schopt tot middengewicht kampioen, maar tenslotte vadsig en gedesillusioneerd eindigt als meelijwekkende gastheer van een louche nachtclub. De gevechtsscènes zijn briljant gefilmd, maar juist de magistrale verbeelding van de teloorgang van de kampioen maakt dit tot zo'n onbetwist meesterwerk. Oscar voor De Niro.

Tarantino’s tweede film verhief de regisseur tot superheld van de independent cinema en betekende de comeback van voormalig tieneridool John Travolta. Tarantino vertelt hinkstapspringend drie verschillende verhalen in criminele kringen, die toch met elkaar te maken hebben. Een rode draad is moeilijk aan te geven, veel dia/monologen zijn nauwelijks te volgen en na sommige scènes lijkt het alsof er een nieuwe film van start gaat. En toch past alles precies. Zo ontstond een adembenemende film. Uitstekend spel van o.a. Travolta en Samuel L. Jackson. Tarantino en Roger Avary werden met een Oscar beloond voor hun script.

De op één na hoogst genoteerde film van animatiestudio Ghibli is deze prachtig serene, inmiddels klassieke animatiefilm over twee meisjes die naar het platteland verhuizen om dichter bij hun moeder in het ziekenhuis te kunnen zijn. In het nabijgelegen bos ontdekken ze geesten, maar in de hartverwarmende film komt geen slechterik voor. In tegenstelling tot modernere anime is deze nog geheel met de hand getekend, beeldje voor beeldje, veelal door regisseur en tekenmeester Hayao Miyazaki zelf. De zachte grijze reus uit de film vormt inmiddels het logo van de studio en is als knuffelversie in vrijwel elk Japans huishouden te vinden.

Epische wilderniswestern van Alejandro G. Iñárritu volgde een jaar op diens verpletterende Birdman (#14) en is wellicht nog verpletterender. Leonardo DiCaprio speelt een pelsjager die in 1820 verschrikkelijk wordt toegetakeld door een grizzlybeer, voor dood wordt achtergelaten door zijn collega's, maar overleeft en zich koste wat kost wil wreken. Groots en meeslepend, maar ook bloederig en smerig. Met adembenemend camerawerk van Emmanuel Lubezki en een verder bewijs van het feit dat Iñárritu destijds - met afstand - de spannendste regisseur van het moment was. Oscars voor regie, camerawerk en voor DiCaprio.

Al zolang hij zich kan herinneren wil Henry (Ray Liotta) een gangster worden. En vanaf zijn zestiende mag hij inderdaad aan de slag bij de Italiaanse maffia-familie de Luccheses. Zijn carrière loopt voorspoedig. Martin Scorsese luisterde als jochie graag naar de sterke en grappige verhalen die gangsters in de New Yorkse buurt waarin hij opgroeide op straathoeken vertelden. Zijn sublieme Goodfellas baseerde hij op de biografie van de echte Henry Hill. Robert De Niro had intensief contact met Hill om te bestuderen hoe zijn personage, een collega van Henry, handelde, liep en sprak. En zo viel alles perfect op zijn plek. Uitbundig, virtuoos en grimmig misdaadepos.

Luitenant T.E. Lawrence (Peter O'Toole) leidt tijdens WO I een weinig opwindend bestaan in Caïro, totdat hij, vanwege zijn interesse in de lokale bevolking, in gesprek komt met de Arabische prins Feisal (Alec Guinness), die zich verzet tegen de Ottomaanse strijdkrachten. Tegen alle verwachtingen in lukt het Lawrence een strijdmacht te vormen uit de rivaliserende Arabische stammen en de Turken enkele zware slagen toe te brengen. Monumentaal epos, prachtig gefotografeerd, grote sterren in topvorm en een ijzersterk script. Zeven Oscars, onder andere voor beste film en beste regie. Algemeen beschouwd als een hoogtepunt uit de filmgeschiedenis. Speelduur: drie uur en 47 minuten.

De hoogstgenoteerde Studio Ghibli-film in deze lijst, waarin de jonge Ashitak probeert een paar kinderen uit zijn dorp te redden van een dol geworden, monsterlijk zwijn en vervolgens besmet raakt met een geheimzinnige ziekte. Op zoek naar genezing belandt hij midden in de strijd tussen een geheimzinnige prinses en een geïndustrialiseerde gemeenschap. Een oorlog waarin boswezens het opnemen tegen vuurwapens. Dit prachtige, ambachtelijk gemaakte eco-sprookje is wat ons betreft Miyazaki's beste film, beter nog dan het Oscarwinnende Spirited Away (#20) en My Neighbor Totoro (#11), vanwege de fijne, niet drammerige boodschap, het meeslepende verhaal en niet in de laatste plaats vanwege alle levensechte, boeiende personages.

Een constante in elke editie van onze top vijftig is Roma. Je kunt dan ook moeilijk om deze wonderschone dramafilm van de Mexicaanse regisseur Alfonso Cuarón heen. Cuarón vertelt ditmaal een heel intiem verhaal, vol autobiografische details, maar dan wel geschoten in de wervelende visuele stijl van zijn spektakelfilms Children of Men en Gravity. We volgen een jaar uit het leven van een welgesteld gezin in Mexico-Stad, begin jaren zeventig, door de ogen van inwonend kindermeisje Cleo. Huiselijk geluk, hartverscheurend drama en flarden geschiedenis worden subtiel vervlochten als in een literaire roman. Toch is Roma pure cinema, vol wonderschone, sereen bewegende zwart-witbeelden waarin van alles te ontdekken valt. De prachtfilm won als eerste Netflix-productie ooit de hoofdprijs op een groot filmfestival (de Gouden Leeuw in Venetië). Cuarón (niet alleen regisseur van de film maar ook actief als scenarist, producent, cameraman én editor) kreeg Oscars voor het camerawerk en de regie, en Roma won ook in de categorie beste niet-Engelstalige film.

Na de klassieke Disneyfilm uit 1940 over het houten jongetje Pinocchio, verschenen er nog veel meer verfilmingen van Carlo Collodi’s klassieke kinderboek, maar deze film van de Mexicaanse Guillermo Del Toro (The Shape of Water) is de enige die minstens zo goed is. Del Toro mengt de grimmigheid van het boek met het sentiment van Disney en voegt daar allerlei persoonlijke stokpaardjes aan toe. Het verhaal over de levende marionet is verplaatst naar de jaren dertig, als Italië in de greep is van het fascisme. In die setting krijgt Pinocchio’s opstandigheid een heel andere lading. Meesterlijk ontworpen en uitgevoerd. Del Toro was maar liefst vijftien jaar bezig om dit fantastische project te realiseren.

'Ik wilde na het sombere Magnolia een leuke, fijne film maken, en daar horen bonte kleuren blij. Het is eigenlijk heel simpel: Wil je een blije film, gebruik dan blije kleuren.' Dat vertelde regisseur Paul Thomas Anderson ons in 2003 over zijn heerlijk dwarse liefdesavontuur Punch-Drunk Love. De verrassende hoofdrol in de film is voor Adam Sandler, die sinds zijn doorbraak in 1993 in talloze kolderieke, soms ronduit platvloerse films speelde. In Punch-Drunk Love is hij geweldig als een emotioneel getergde man die onder het juk van zeven zussen worstelt met agressie en genegenheid. Emily Watson speelt de verwante ziel die hem alles vergeeft en Philip Seymour Hoffman speelt de telefoonseksbaas die wordt vergeven. In Cannes bekroond met de prijs voor beste regisseur.

Na dertig jaar keerde regisseur George Miller terug naar de post-apocalyptische strapatsen waarmee hij naam maakte. Mad Max probeert met de strijdbare Furiosa uit handen te blijven van de tirannieke Immortan Joe en zijn leger kamikaze-albino's, om zo een handvol vrouwen te redden van een miserabel lot. Twee uur lang ronkt, crasht en explodeert alles in een even krankzinnig als onzinnig spektakel vol bijzondere stunts en special effects. Fury Road is glorieuze, zwartgeblakerde gekte die andere actiefilms en blockbusters stof laat happen. De soundtrack is van de Nederlandse componist Tom Holkenborg (Junkie XL).

De tot dan toe tamelijk onbekende soapactrice Naomi Watts kreeg veel lof (en prijzen) voor haar rol als de keurige en wat naïeve Betty die zich, juist gearriveerd in Los Angeles, ontfermt over een verwarde vrouw met geheugenverlies. Dat is het begin van een verhaal dat vreemder en vreemder wordt en halverwege 180 graden lijkt te draaien. Identiteiten worden verwisseld, dromen blijken werkelijkheid (of andersom) en uiteindelijk raak je geheid de kluts kwijt. Dit alles natuurlijk begeleid door de omineuze muziek van David Lynch' vaste componist Angelo Badalamenti. Ja, de film vliegt uiteindelijk behoorlijk uit de bocht maar knaagt nog fijn lang in je hoofd door.

Na zijn drie ijzersterke spaghettiwesterns met Clint Eastwood haalde Sergio Leone eind jaren zestig het genre western definitief uit het verdomhoekje met Once Upon a Time in the West. Het ingehouden tempo, de prachtige muziek van Ennio Morricone en de zeer doeltreffende acteerprestaties van de cast maken deze film tot een must-see voor iedere filmliefhebber. De legendarische openingsscène van bijna een kwartier luidt het begin in van een tergend spannend relaas over de komst van een spoorbaan en de strijd om de grond langs het traject. Leone schreef het verhaal samen met Bernardo Bertolucci en horrormeister Dario Argento.