Getalenteerde durfal Robert Rauschenberg zocht de grenzen op van de kunstwereld

Halverwege de twintigste eeuw zocht Robert Rauschenberg (1925-2008) naar nieuwe manieren om de grenzen van de traditionele kunstwereld op te rekken. Hij was een groot liefhebber van de conceptuele en dadaïstische Marcel Duchamp, die in 1919 een geestige replica maakte van Da Vinci’s Mona Lisa (getiteld L.H.O.O.Q.), die hij van een snor en een baard voorzag. Geïnspireerd door Duchamp, bezocht Rauschenberg de Nederlands-Amerikaanse kunstschilder Willem de Kooning. Hij kocht een tekening van hem en gumde het volledig uit. Het witte blad, waarop nog vage contouren te zien zijn, stelde hij in 1953 als volgt tentoon: Erased de Kooning Drawing door Robert Rauschenberg. 

In Robert Rauschenberg – Alles is kunst vertellen museumdirecteuren van over de hele wereld hoe deze getalenteerde durfal later zelf jongere generaties zou inspireren. Vooral met zijn ‘combines’: werken die elementen van zowel een schilderij als een beeldhouwwerk bevatten. Rauschenberg pikte vanuit zijn standplaats New York straatafval op, dat hij bij elkaar plaatste en beschilderde. In deze combinatiewerken zie je onder meer een ladder, verkeersborden, draden, wielen, kranten en foto’s van vreemden terug op een canvas. In een interview vertelt een jonge Rauschenberg: ‘Ik heb altijd geprobeerd mijn werk te maken alsof je uit een raam kijkt of over straat loopt.’  

© ZDF

Zijn werk schudde de kunstwereld zodanig op, dat hij als eerste Amerikaan ooit in 1964 op de Biënnale in Venetië de hoofdprijs won. Hierna zou hij zich meer richten op de invloed van wetenschap en technologie, iets waar hij al in de jaren veertig mee experimenteerde tijdens zijn studie aan de Kansas City Art Institute. Hij creëerde onder meer Mud Muse, dat bestaat uit een bassin vol modder die bubbelt door geluidsgolven. En bij de lichtinstallatie Soundings moeten bezoekers klappen om de lampen achter een groot scherm te laten knipperen. De directeur van Museum Ludwig in Köln, waar je de grootste collectie van Rauschenberg vindt, zegt over deze interactieve installaties: ‘Hij slaagde erin mensen anders over techniek na te laten denken. En te laten zien dat kunst niet per se in een ivoren toren ontstaat.’