NAZA schetst een verbijsterend beeld van het systematische geweld in Gaza
Veelbesproken Israëlische docu nu in de bioscoop
Onthutsend nuchter en gedetailleerd vertellen Israëlische militairen in de documentaire NAZA over hun aandeel in de massamoord op Palestijnse burgers in Gaza.
Bij de documentaire NAZA zullen veel kijkers onwillekeurig aan Hannah Arendt, Adolf Eichmann en ‘de banaliteit van het kwaad’ moeten denken. De Israëlische militairen die in de film vertellen over hun daden in Gaza staan weliswaar niet terecht, maar gebruiken vaak wel het soort mijdende, vergoelijkende taal dat we kennen van oorlogsprocessen. ‘Ik voer gewoon orders uit.’ ‘Ik ben maar een radertje in het systeem.’ ‘Als ik het niet doe, doet iemand anders het wel.’
NAZA is gemaakt door de Israëlische regisseurs en journalisten Yuval Abraham en Rachel Szor, die eerder een Oscar wonnen met de docu No Other Land. In de jaren na de Hamasaanslag van 7 oktober 2023 wisten zij in totaal 24 Israëlische soldaten en inlichtingenexperts voor hun camera te krijgen. Onherkenbaar, in silhouet, worden ze gefilmd op het dak van een pand in Tel Aviv. Het relatief vredige stadsdecor, slechts zestig kilometer van Gaza, vormt een wrang contrast met de schokkende getuigenissen.
De militairen vertellen hoe alle telefoons in Gaza worden gehackt, zodat de bevolking minutieus in kaart kan worden gebracht. En hoe een AI-programma inschat welke telefoons van Hamasleden zijn, zodat die ’s nachts in bed door drones kunnen worden gedood. Dat bij deze bomaanslagen ook vrouwen, kinderen en buren omkomen, beschouwt het leger als aanvaardbare nevenschade.
‘NAZA’, zo luidt in het Hebreeuws de afkorting van nevenschade. Twintig burgerdoden per doelwit is geoorloofd, zo wordt aanvankelijk vastgesteld. Op den duur loopt dit cijfer steeds verder op. Tot het uitroeien van Hamas uiteindelijk bijzaak wordt, en er hele wijken worden platgebrand.
Een deel van deze feiten werd de afgelopen jaren ook al door nieuwsmedia gedeeld. Maar om alles zo achter elkaar te horen, van de daders zelf, met weinig emotie en zelfreflectie, is ijzingwekkend.
In Israël wordt NAZA uiterst sceptisch ontvangen. En natuurlijk: er is geen garantie dat al die anonieme bronnen volledig juist geïnformeerd zijn en de zuivere waarheid vertellen. Wel is de film ontstaan in nauwe samenwerking met een team gedegen internationale journalisten. Tot de producenten behoren dagblad The Guardian en cineast Jonathan Glazer (The Zone of Interest). Wie dit allemaal wil afdoen als fake news, moet z’n kop wel erg diep in het zand steken.
NAZA is een verbijsterend document, verplichte kost eigenlijk voor iedereen die zich in het gesprek over Gaza wil mengen.
