Het beklijvende OdysSea toont de eenzaamheid van het kunstenaarschap

De documentaire OdysSea (Jimmy Kets, 2013) volgt de schuchtere fotograaf Carl De Keyzer (Kortrijk, 1958) tijdens een vier jaar durende tocht langs de Europese kustlijn: een reis van tienduizenden kilometers. Wat begint als een ambitieus fotoproject, getiteld Moments Before the Flood, groeit uit tot een zoektocht naar de betekenis van zijn werk en zijn rol als fotograaf, langs een kustlijn die op meerdere plekken zichtbaar kwetsbaar is voor stijgend water.

De parallellen met Homerus’ Odyssee dringen zich in de documentaire al snel op. Net als Odysseus is De Keyzer een soloreiziger, voortgedreven door een doel dat hij zelf gaandeweg in twijfel trekt. De Keyzer ontmoet innerlijke en moderne varianten van de mythische gevaren die Odysseus trotseert: fysieke uitputting, sociale ongemakken, opdringende levensvragen en de allesomvattende dreiging van klimaatverandering. ‘Het is alsof je kijkt naar iemand die ter dood is veroordeeld,’ zegt hij over de stranden die hij aandoet.

Zijn camera fungeert als een modern Trojaans paard. De beelden die hij maakt – verstilde kustlijnen, ruïnes en mensen op de rand van het water – ogen esthetisch, bijna sereen. Maar onder die schoonheid schuilt urgentie. De Keyzer verleidt de kijker, om vervolgens een ongemakkelijke waarheid binnen te smokkelen: de stijgende zeespiegel is geen abstract toekomstbeeld, maar realiteit.

OdysSea toont ook de prijs van dat kunstenaarschap: eenzaamheid. Waar Odysseus wordt voortgedreven door de gedachte aan Penelope, staat De Keyzer er grotendeels alleen voor. Hij is lid van het internationaal gerenommeerde fotoagentschap Magnum Photos, maar als gescheiden vader erkent hij wat zijn keuzes hebben gekost. ‘Ik wilde nooit kinderen, omdat ik wist dat die fotografie in de weg stond,’ zegt hij. Juist daardoor krijgt zijn overtuiging gewicht. ‘Kunst en liefde zullen de wereld veranderen,’ stelde hij al bij de opening van de documentaire. Hij heeft gelijk: waar klimaatrapporten maar eindeloos blijven uitleggen, laat De Keyzer zien. En dat beklijft.