In natuurdocu Nuisance Bear betreden ijsberen de mensenwereld

In het ijskoude noorden van Canada jaagt de wind de sneeuwvlokken over de ijsschotsen. Lange tijd was dit het domein van de ijsberen en een beetje van de oorspronkelijke menselijke bewoners, de Inuit. Maar de witte mens en klimaatverandering brachten de bevroren situatie uit balans, en dat is het onderwerp van de documentaire Nuisance Bear. 

Voor de inwoners van Churchill, een afgelegen havenstadje aan de westelijke oever van de Hudsonbaai, is de ijsbeer zowel hun gevaar als hun geluk. Toeristen komen van heinde en verre om in een groot wit voertuig rondgereden te worden om ijsberen te spotten. Vroeger kon dat maar twee maanden per jaar, alleen in de zomer. De rest van het jaar waren de beren op jacht op de ijsvlaktes. Maar door de klimaatcrisis laat het ijs elk jaar langer op zich wachten en gaan de beren op zoek naar voedsel bij bijvoorbeeld het afvalscheidingsstation.  

© Eye Filmmuseum

IJsberen zijn beschermd en mogen niet zomaar doodgeschoten worden. Dus de bewoners verjagen ze op andere manieren: met vuurwerk, door ze te vangen in een berenval of door ze met een verdovingspijltje neer te schieten en daarna te verplaatsen. In een bizarre scène zien we een helikopter hoog boven de toendra vliegen met onder zich een net met daarin de versufte witte kolos.

Hij wordt een stuk noordelijker gedropt, in de buurt van Arviat, een stadje waar voornamelijk Inuit wonen. Zij leefden van oudsher van de jacht, maar hebben om dezelfde redenen als de mensen in Churchill steeds meer last van de ijsberen.  

Nuisance Bear is de eerste lange documentaire van filmmakerspaar Gabriela Osio Vanden en Jack Weisman. Ze studeerden allebei in New York en trouwden op het Sundance Festival, waar hun film in première ging. Ze noemen hun film een ondermijning van de traditionele natuurdocumentaire. Want weliswaar zijn er prachtige beelden van de indrukwekkende ijsberen te zien, de film gaat vooral om de momenten waarop het schuurt. Er komt namelijk een moment dat de beer niet meer alleen lastig maar ook gevaarlijk wordt. Een pijnlijk voorbeeld daarvan horen we richting het einde van de film wanneer de verteller, de oude Inuit Mike Tunalaaq Gibbons, een verdrietige onthulling doet.  

Deze in breedbeeld gefilmde documentaire verdient het om beleefd te worden in een bioscoopzaal. Naast de mooie kalme beelden maakt hij ook indruk met het sounddesign en vooral de muziek die werdgecomponeerd door Cristobal Tapia de Veer, bekend van de serie The White Lotus.