Indrukwekkende docu over de aidsepidemie dringt door tot alle vezels in je lijf

Het is een van de opmerkelijkste scènes in Aids: The Unheard Tapes: een man verklaart dat hij, op een avond in de jaren tachtig, Londens grootste en beruchtste gay club verliet met een champagnefles in zijn kont, op een brancard. In beeld zien we acteur Luke Hornsby, met fonkelende ogen. De stem die we horen is van John Campbell, rashedonist en talentvol druktemaker. Hij zou uitgroeien tot een van de belangrijkste boegbeelden van de grassrootsbewegingen die tijdens de aidsepidemie ontstonden in Groot-Brittannië.

John kreeg op zijn twintigste verjaardag te horen dat hij besmet was met het hiv-virus. Hij was een van de vele mannen en later ook vrouwen die in de jaren tachtig en negentig, toen een nieuwe ziekte in rap tempo de homogemeenschap verwoestte, zich liet interviewen over zijn ervaringen. De audiobestanden kwamen terecht in de British Library en waren nooit openbaar gemaakt. Tot nu. In deze driedelige en hartverscheurende documentaireserie worden hun verhalen verteld door acteurs die de oorspronkelijke stemmen playbacken. Het klinkt gekunsteld, maar de makers brengen de aidscrisis en haar gevolgen waarachtig en verpletterend mooi in beeld.

© BBC

Het uitbundige seksuele gedrag van John was boven alles een verzetsdaad; een manier om ten volle te bestaan, als homo, in een homofobe wereld. De aidscrisis gaf degenen die niets van homoseksualiteit moesten hebben een extra stok om ongegeneerd mee te slaan. Angst veranderde in haat, die leidde tot meer haat, discriminatie en geweld. Ook van de Britse regering hoefde de homogemeenschap niets te verwachten. Pas in 1986, toen ook heteroseksuelen besmet raakten met de ‘homoplaag’, kwam er een landelijke voorlichtingscampagne op gang – voor een anti-aidsreclame werd horrorfilmregisseur Jonathan Hoeg ingehuurd. Al die nationale aandacht zorgde echter voor een enorme backlash tegen homoseksuelen.

Te midden van deze vernietigende, mensonterende chaos moesten duizenden zich staande zien te houden: degenen die het wel én niet hebben gehaald, hiv-verpleegkundigen, medische professoren die betrokken waren bij het eerste cohortonderzoek onder aidspatiënten. En activisten zoals John, die aan de frontlinie vochten als leeuwen voor een menselijke benadering én behandeling. ‘Ik werd een wandelende ziekte en deed het verrekte goed,’ aldus John ‘Luke Hornsby’ Campbell.

Aids: The Unheard Tapes brengt zo niet alleen in beeld wat en wie er verloren is gegaan, maar vooral ook hoe strijdvaardigheid, solidariteit en, ondanks alles, voluit leven eruit kunnen zien. Onvergetelijk is de anekdote over een synchroonzwemact in het ziekenhuis, op een klein podium en met behulp van een laken. Niemand verwoordt het aangrijpender dan hiv-verpleegkundige Leigh Chisbett: ‘Ik denk dat aids ons meest trotse moment was.’