Omringd door de natuur, op zoek naar houvast in duistere tijden

Als schipbreukelingen, zonder vaste grond onder onze voeten, moeten we allemaal op zoek naar houvast in het leven, dit is het uitgangspunt van de documentaire De Schipbreukelingen (originele titel The Shipwrecked) dat de Mexicaans-Nederlandse regisseur Diego Gutiérrez ontleent aan de Spaanse filosoof Ortega y Gasset. Gutiérrez woont al zo’n dertig jaar in Nederland. Hij maakte onder meer Parts of a Family (2012), over het liefdeloze huwelijk van zijn ouders, dat werd bekroond met een Gouden Kalf.

Gutiérrez’ nieuwste film, die in première ging op Idfa 2025 zit vol met existentiële vragen: een fictieve Mexicaanse president die ‘de ziel van zijn land wil genezen’, een filmmaker die na vele jaren afwezigheid weer terugkeert naar zijn geboorteland, ‘teleurgesteld in de mensheid en op zoek naar iets wat groter was dan hemzelf’, en vijf ‘schipbreukelingen’ – mensen die elk op hun eigen manier zijn opgekrabbeld na een grote tegenslag. Te midden van overweldigend natuurschoon portretteert Gutiérrez een boer die na de dood van zijn vader diens boerderij draaiend houdt, een jong stel dat met gevaar voor eigen leven de natuur probeert te beschermen, een man die wil tot leven hervond in de wereld van planten, en een restaurateur van levensgrote Jezusbeelden die na een auto-ongeluk tijdelijk haar geheugen kwijtraakte.

Waarom heb je deze film in Mexico gemaakt?
Diego Gutiérrez: ‘In West-Europa leven we in een tijd waarin de toekomst er donkerder uitziet dan we in bijna tachtig jaar gewend waren, een tijd van onzekerheid waarin we ons afvragen hoe we hier iets aan kunnen doen. Welke mogelijkheden hebben we hiervoor in een wereld die nog steeds vol leven en licht en verwondering is, maar waarover een duisternis is gevallen? Ik wilde naar Mexico gaan om erachter te komen hoe de mensen daar al generatieslang met deze duisternis, deze wanhoop, leven. Dus ik ben op zoek gegaan naar de schipbreukelingen om de grote schipbreuk waarin we ons bevinden te begrijpen en om te zien hoe zij hiermee omgaan. Voor mij is het geen film over Mexico, het is een film over hoe wij ons leven leiden in duistere tijden, in de hoop zekere lichtpunten te vinden, wrakhout om ons aan vast te grijpen en te blijven drijven in deze grote schipbreuk die het bestaan is.’

Aan het begin van de film zeg je dat dit misschien wel je laatste is. Is dat daadwerkelijk zo?
‘Als ik een film maak heb ik altijd het gevoel dat het misschien wel mijn laatste film zal zijn. Door films te maken blijf ik drijven, ga ik niet ten onder, maar ik trek onophoudelijk mijn relatie tot cinema in twijfel. Daar gaat mijn volgende film ook over: waarom blijven we de ene na de andere film maken terwijl er al een overdaad aan films en beelden is?’