Fotograaf Kwame Brathwaite toonde de wereld zelfverzekerde, trotse zwarte gezichten

Black is beautiful. Met die drie woorden ontvouwde zich in de jaren zestig in de VS een beweging rond een revolutionair idee: zwart zijn is iets om trots op te zijn. Je donkere huidskleur, je gelaatstrekken, je kroeshaar: ze zijn mooi. In tijden van openlijk racisme, rassensegregatie, en het wijdverspreide gebruik onder modebewuste zwarte vrouwen én mannen om hun haar te steilen, was dat een baanbrekend idee.

Een van de aanjagers van deze beweging was fotograaf Kwame Brathwaite (1938-2023). In de wijk Harlem in New York fotografeerde hij de zwarte mensen op straat zoals hij ze zag: mooi en bruisend van leven. Samen met zijn broer hield hij beautycontests voor zwarte vrouwen met afrokapsels in kleurrijke, Afrikaans aandoende kleding – uniek in die tijd. Deze Grandassa Models, die hij ook portretteerde, werden een daverend succes. In 1962 organiseerden de broers Naturally ’62, een legendarische modeshow waarin zwarte schoonheid werd gevierd en het heersende, op blonde witte vrouwen geënte ideaal werd doorbroken.

En dat was nog maar het begin van Brathwaites carrière. Hij werd huisfotograaf van het Apollo Theater in New York en werd veel gevraagd voor portretfoto's en albumcovers van beroemdheden als Miles Davis, Bob Marley, Muhammed Ali en The Jackson Five. Later mengde hij zich op de achtergrond in de onafhankelijkheidsstrijd van diverse Afrikaanse landen.

© Kwame S. Brathwaite / Kwame Brathwaite Archive

Toch werd hij geen grote beroemdheid. Als je acht jaar geleden ‘Kwame Brathwaite’ googelde leverde dat eigenlijk niks op, behalve een Barbadaanse cricketer met dezelfde achternaam. De documentaire Black Is Beautiful: The Kwame Brathwaite Story (2025) van Yemi Bamiro laat zien hoe zijn zoon, Kwame Brathwaite junior, dat probeert recht te zetten. Van een uitpuilende garagebox waarin zijn vaders erfenis liefdeloos dreigt weg te kwijnen gaan we via de uitgave van een boek in 2019 naar diverse grote overzichtstentoonstellingen in gerenommeerde musea. Deze film is het sluitstuk van zijn herwaardering.

Het fijne aan een documentaire over een fotograaf is dat je hem vol kunt stoppen met foto’s. Alle foto's die voorbij komen zijn door Brathwaite gemaakt of zijn van Brathwaite, en ze zijn stuk voor stuk elegant en krachtig. Als stille man hield Brathwaite niet van demonstreren, maar hij was van meet af aan doordrongen van het politieke karakter van zijn werk. Door simpelweg mooie foto's te maken voerde hij een bewuste emancipatiestrijd. Hij toonde de wereld zelfverzekerde, trotse zwarte gezichten. Hij zette de donkere huid in de spotlight.