In de docuserie 'Klinkt als een sekte' spreekt Israel van Dorsten met ex-volgelingen

In 2019 ontsnapte Israel van Dorsten uit de boerderij in Ruinerwold waar hij met zijn broers en zussen leefde onder het fysiek en psychologisch gewelddadige bewind van zijn vader. Recent rondde hij een studie sociologie af en tegenwoordig zet hij zich in om het bewustzijn te vergroten over de schade die sektes aanrichten. In een nieuwe vierdelige EO-serie Klinkt als een sekte spreekt hij ex-volgelingen van vier sektes over hoe je verstrikt raakt, en hoe je weer loskomt.

Om welke sektes gaat het?
Van Dorsten: ‘Omdat het gevoelig ligt wil ik dat nog niet onthullen, maar ik spreek met mensen die zich hebben losgemaakt uit vier zeer verschillende sektarische groepen, één per aflevering. Deze mensen voelden een noodzaak om hun ervaring te delen. Daar herken ik mezelf in. Toen wij net weg waren uit Ruinerwold was het niet zo dat ik daar dolgraag over wilde vertellen, maar ik voelde dat ik het moest doen, omdat het zo groot was.’

Hoe zijn deze mensen losgekomen?
‘Elk verhaal is uniek. Er zijn mensen die de druk niet meer volhielden en uit paniek wegrenden, en er zijn mensen die hebben nagedacht en tot de conclusie kwamen: ik wil hier weg. Voor mijzelf gold destijds een beetje van beide.’

Wat maakt iets tot een sekte?
‘Het is lastig om tot een nuttige definitie te komen. Natuurlijk zijn er wetenschappelijke definities, zoals die van de Britse socioloog Bryan Wilson, en die zijn nodig om onderzoek af te bakenen. Maar het is de vraag wat potentiële slachtoffers eraan hebben om te weten of hun situatie al dan niet een sekte is. Vanuit hulpverlening is het nuttiger om te focussen op bepaalde signalen.’

Zoals?
‘Manipulatie. Isolatie van familie en vrienden. Dat mensen al hun tijd moeten besteden aan de groep. Dat iemand niet vrijuit zijn mening durft te geven. Met de organisatie Vrijhartig adviseer ik hulpverleners over hoe ze met zulke signalen kunnen omgaan. Een van de punten: contact houden is essentieel! Want de groep probeert contact met de buitenwereld te verbreken. Als hulpverlener, vriend of familielid is de lijn openhouden vaak belangrijker dan iemand daar onmiddellijk weghalen. Een ander punt, en daar is in de politiek soms onduidelijkheid over: geloof en sektarisme staan los van elkaar. Mensen zijn vrij om te geloven wat ze willen. Het gaat om de sociale dynamiek binnen groepen en of er psychische controle plaatsvindt.’

Wat heb je geleerd uit deze serie?
‘Uit de theorie wist ik hoe groot het probleem van sektes in Nederland is, maar door mensen persoonlijk te spreken kwam het op een ander niveau binnen hoeveel levens en families er op dit moment kapotgemaakt worden. Dat sterkt me in mijn missie om meer bewustzijn te creëren.’