Nieuwe verbijsterende praktijken in het vervolg van Meisjes van de Goede Herder

‘Ik hoop dat andere vrouwen die dit hebben meegemaakt er na het zien van de serie makkelijker over praten, dat het taboe eraf gaat,’ vertelde regisseur Britta Hosman in 2024 aan ons toen haar documentaireserie Meisjes van de Goede Herder uitkwam. Dat heeft ze geweten: ze kreeg tientallen reacties van nieuwe slachtoffers en getuigen.

Nu is er de docuserie Meisjes van de Goede Herder – Het vervolg, die Hosman met researcher Dore van Duivenbode maakte. De twee werkten eerder al samen aan andere VPRO-documentaireseries, zoals Gazeta (2023). In het vierdelige Meisjes van de Goede Herder – Het vervolg horen we van nieuwe verbijsterende praktijken binnen de kloostermuren en ook het hoger beroep in de rechtszaak tegen de Goede Herder komt aan bod.

Wij gingen via een videoverbinding in gesprek met Britta Hosman (1967) en Dore van Duivenbode (1985).

Was bij Meisjes van de Goede Herder meteen duidelijk dat er een tweede serie moest komen?
Britta Hosman: ‘Ja, ook omdat we gedurende de eerste serie ongedocumenteerde graven hadden gevonden bij twee kloosters van de Goede Herder. Het zou raar zijn om het verhaal daarmee af te sluiten, zo van: oké, dan gaan we nu weer verder met ons leven. Vervolgens kwam er na de uitzendingen heel veel post. Bijvoorbeeld van Corrie, wier oudere zus non was bij de Goede Herder. Zij had Corrie verteld over abortussen in de kloosters en over het overlijden van een van die meisjes, waar Corries zus veel verdriet van had. De verhalen die we binnenkregen werden steeds heftiger, ik dacht wel: jezus, ik heb een doos van Pandora geopend. Ik hoorde niet alleen over abortussen en seksueel misbruik, ook had ik contact met nabestaanden van twee Surinaamse zussen die op 21- en 23-jarige leeftijd zijn overleden in het klooster. Niemand weet wat er precies gebeurd is, dat wilden Dore en ik uitzoeken. De Goede Herder – en andere kloosters waar kinderen werden opgevangen – is een deel van onze geschiedenis waar geen aandacht voor was en dat weinig onderzocht is. Dore kon mij daar als historicus goed mee helpen: zij kan informatie opdiepen die nergens op internet te vinden is.’

© VPRO

Hoe was het voor jou om in dit verhaal te stappen, Dore?
Dore van Duivenbode: ‘Ik werd er meteen helemaal in gezogen, het liet me

Hoe ga je sensitief om met zulke kwetsbare hoofdpersonen? In de scène waarin Joke de getuigenissen voorleest van een meisje dat seksueel misbruikt is in het klooster lukt het haar niet om verder te lezen.
BH: ‘Dat is niet makkelijk, nee. Maar deze vrouwen zijn heel veel meer dan alleen slachtoffers. Het zijn vechters: zij zijn zelf met deze speurtocht begonnen, zij hebben journalisten erbij gehaald, zij zijn een rechtszaak aangegaan, dan ben je heel sterk. En tegelijkertijd doet het soms pijn. Ik heb zo veel van hen geleerd, het zijn bijzondere vrouwen, heel grappig ook. Never a dull moment!’

DvD: ‘Ja, deze vrouwen hebben zo veel doorstaan. Je kan niet met bullshit bij ze aankomen, daar prikken ze zo doorheen. Ze willen maar één ding: gerechtigheid.’

Wat raakt jullie zo aan dit verhaal? Waarom moet het verteld worden?
BH: ‘Deze meisjes moet recht gedaan worden, ook de meisjes die het niet meer kunnen navertellen. Ik stuitte op meisjes die bij mij in de buurt geboren zijn en op hun achttiende bij de Goede Herder in Almelo zijn overleden. Dan wordt het zo… Ik had het ook met de gezichtjes van de twee overleden meisjes uit Suriname. Die koppies: je ziet die meisjes gewoon zó door de straat lopen. Maar het zijn levens die niet zijn niet geleefd, die afgebroken zijn. In één keer foetsie, vermalen, weg. En als daar toen zo makkelijk over gedaan werd, hoe makkelijk is het dan om dat in de toekomst wéér te doen met vrouwenlevens?’

DvD: ‘Ja, hoe bereid zijn we als samenleving om een lerend vermogen te laten zien bij zulke pijnlijke gebeurtenissen? Als je doordendert zonder stil te staan bij wat er gebeurd is, kan het zo weer plaatsgrijpen.’

© VPRO

BH: ‘Het ontroert me wel hoe onze hoofdpersonen, die als kind iets afschuwelijks hebben meegemaakt, op hun oude dag opstaan om dat weerloze kind van toen alsnog te verdedigen.’

DvD: ‘Dat proces heb ik de afgelopen anderhalf jaar ook gezien. Door het contact met de andere vrouwen kruipen ze uit hun schulp en komen ze alsnog voor zichzelf op. Ik vind het heel hoopvol dat je op je tachtigste nog zo’n ontwikkeling kan doormaken.’

BH: ‘En dit verhaal werkt ook nu nog door. Sowieso omdat vrouwenrechten opnieuw onder druk staan, maar ook als je kijkt naar wat er nog steeds misgaat in de jeugdzorg.’

DvD: ‘Jeugdzorginstelling Huize Alexandra in Almelo was eerst van de Goede Herder en toen de nonnen weg waren ging het daar opnieuw verkeerd. Dan denk ik: hè verdomme, dit is blijven dooretteren. En als je dan ziet wat dit met mensenlevens doet, dan verdient het nog veel meer onderzoek.’