Trainspotting schrijver Irvine Welsh blikt in creatieve docu terug op zijn bewogen leven

Renton die na een winkeldiefstal door Edinburgh sprint op de soundtrack van ‘Lust for Life’ van Iggy Pop. Die fantastische monoloog: ‘Choose Life. Choose a job. Choose a career. Choose a family. Choose a fucking big television, choose washing machines, cars (…)’. Een baby die over het plafond kruipt. Meer hoef ik niet te zeggen. De film Trainspotting van Danny Boyle liet in 1996 een onuitwisbare indruk achter.

Het boek Trainspotting (1993) deed dat evengoed, zij het vooral in literaire kringen. Het maakte van de Schotse schrijver Irvine Welsh een cultheld. Niet eerder werd het leven van heroïneverslaafden, in dit geval een groep excentriekelingen uit het troosteloze havengebied Leith in Edinburgh, zo rauw en tegelijk zo geestig verwoord. Al moet je wel tegen Schots dialect kunnen. ‘Ah wanted the radge tae jist fuck off ootay ma visage […]’. Een heel boek lang. Hardop lezen helpt.

Reality Is Not Enough is een creatieve documentaire van regisseur Paul Sng, waarin Welsh terugblikt op zijn transformatie van Schotse bad boy tot gevierd auteur en zijn kijk op het leven en de kunsten uiteenzet. Waar hij als twintiger nog aan de heroïne zat en dacht de dertig niet te halen, laat hij zich als zestiger in Los Angeles tijdens een therapeutische sessie meevoeren door dimethyltryptamine (DMT), terwijl een begeleider hem met zachte stem aanspoort ‘de lagen van zijn ui’ af te pellen. Destijds bood het schrijven van Trainspotting hem een ontsnapping uit een destructieve spiraal. Inmiddels is hij in zijn eigen woorden de hardwerkende ‘boring old bastard’ die hij vroeger verafschuwde. Schrijven is ideaal want het stelt hem in staat te balanceren tussen twee grote angsten: de valkuil van verslaving en de geestdodende sleur van het burgerbestaan.

Maar maakt u zich om Welsh geen zorgen hoor. We zien hem op z’n gemak door het literaire festivalcircuit bewegen, een museum bezoeken, een potje voetballen, bijverdienen als acid house DJ, en horen we fragmenten uit zijn werk, voorgelezen door onder anderen Nick Cave en Maxine Peake. Onderweg deelt Welsh gedachten over de gekwelde aard van de Schot, over kunst versus sport, over de plicht iets van het leven te maken en over de vernietigende kracht van kapitaal. Ontevreden oogt hij niet. ‘Je demonen hoef je niet te vrezen,’ aldus Welsh. ‘Ze kunnen je de put in trekken, maar ze geven ook energie. Ze kunnen een hoop goeds brengen als je ze op de juiste manier kanaliseert.’