Aicha Lukuna: ‘Bij Astrid mocht ik een kind zijn'

In de korte film Paas me je ma, onderdeel van de VPRO-docureeks Ongeschreven regels, keert regisseur Aicha Lukuna terug naar haar bonusmoeders Astrid en Bernice. Als tiener woonde Lukuna bij haar pleegmoeder Astrid. Bij Astrid voelde ze zich eindelijk thuis. Toen Lukuna later op zichzelf ging wonen, bleek dat ze hier nog niet klaar voor was. De pleegzorg hielp haar niet met de overgang naar het volwassen leven en Lukuna belandde bijna op straat. Bernice, de moeder van een vriendin, bood haar een kamer in haar huis aan.

Je hebt bij meerdere pleegouders gewoond. Wat maakte het bij Astrid zo anders?
Aicha Lukuna: ‘Bij Astrid mocht ik een kind zijn. Daarvoor woonde ik met mijn nicht bij een pleegmoeder die ons emotioneel en fysiek mishandelde. Mijn nicht werd hier weggehaald en ik wilde hoe dan ook met haar mee. Maar mijn nicht werd ergens anders geplaatst dan ik. Daarna koos ik ervoor om naar het nare gezin terug te gaan. Later kwam ik bij Astrid terecht. In Astrid herkende ik mezelf eindelijk. Ik had enkel witte pleegouders gehad en opeens stond er een Antilliaanse vrouw in de deuropening. Bij haar wilde ik heel graag wonen. Ik mocht voor de televisie eten en suiker in mijn thee doen. Ook speelde ik veel buiten en kreeg ik weer een gevoel van vrijheid.’

Hoe was het om gescheiden te worden van je nicht?
‘Mijn nicht werd bij het eerdere pleeggezin weggehaald omdat ze haar niet aankonden. Ze was altijd erg boos op de wereld. Waar ze het volste recht toe had. Nadat ik terugging naar het nare gezin, kreeg ik het gevoel dat het mijn schuld was. Dat is denk ik mijn eigen projectie. Het lijkt me sterk dat zij mij daar ooit van heeft beschuldigd. Dat schuldgevoel had ik gewoon. Mijn nicht was mijn beschermer. Op school kwam ze constant voor mij op. Dat had ik ook voor haar moeten doen. Maar die kracht en woede had ik niet in mij.’

Was je jaloers op haar kracht?
‘Ik had gewild dat ik me zoals haar kon uiten. Dat kan ik nog steeds niet. Maar ik zag bij mijn nicht dat het nergens toe leidde. Na acht pleeggezinnen heb je door wat wel en niet werkt. Hoe minder ik opviel, hoe beter. Zo zette ik mezelf op de achtergrond door een ander persoon op de voorgrond te plaatsen. Maar voor deze film moest ik echt vertrouwen in mezelf hebben. Het was mijn film en ik moest de keuzes maken. Dat concept voelt nog steeds onwennig. Als pleegkind word je altijd overal heen gestuurd. Nu was ik gewoon Aicha en mocht ik zélf kiezen.’