I Swear: hartverwarmende biopic over touretteactivist John Davidson

De laatste film die de Schot John Davidson in een bioscoop zag was E.T. in 1983. John was toen twaalf jaar oud. Daarna zou het ruim veertig jaar duren voordat John weer naar een bioscoop durfde. En dat alleen maar omdat hij in 2025 werd uitgenodigd door regisseur Kirk Jones, die speciaal voor hem een hele zaal had afgehuurd. Voor de vertoning van de film I Swear, een komisch drama over het leven van… John Davidson.

Dat Davidson veertig jaar niet naar de bioscoop durfde kwam door zijn aandoening. Niet lang na zijn bezoek aan E.T. begon hij last te krijgen van tics en onvrijwillig vloeken. Vooral dat laatste bracht hem in de problemen en maakte een bezoekje aan de bioscoop onmogelijk. Davidson had aanvankelijk geen idee wat hem overkwam, totdat hem verteld werd dat zijn ongepaste gedrag een naam had: het syndroom van Gilles de la Tourette (meestal afgekort als tourette).

In het hartverwarmende I Swear is goed te zien hoe groot de impact is als je met tourette te maken krijgt. Hoeveel problemen (op school, in relaties, met de politie) het kan veroorzaken, maar ook welke grappige situaties daaruit kunnen voortkomen. Die opmerkelijke combinatie – van tragiek en humor – was ook de pitch waarmee de Britse regisseur Kirk Jones ruim drie jaar geleden op Davidson afstapte met het voorstel een biopic over zijn leven te maken. Zo vertelde hij de afgelopen editie van International Film Festival Rotterdam, waar I Swear, het resultaat van hun samenwerking, vertoond werd en uiteindelijk de Publieksprijs zou winnen.

Jones: ‘In de loop der jaren heeft de BBC drie documentaires over Johns leven gemaakt. Ik heb ze alle drie gezien en zag er altijd al een film in. Voor mij was het net een drama van Shakespeare, waarin tragedie en komedie volledig door elkaar lopen. Ik dacht dat iemand anders dat idee ook wel zou hebben gehad, maar toen ik drie jaar geleden contact zocht met John vertelde die me dat hij nog niet eerder benaderd was voor een film.’

© IFFR

Makkelijke lach

Dat betekende nog niet dat Davidson het idee voor een film over zijn leven meteen zag zitten. Jones: ‘Ik besefte al snel dat de tourettegemeenschap door de jaren heen vaak is misbruikt. Een tv-programma, radioshow of krant zoekt vaak een makkelijke lach. Zo van: haal die gasten met tourette erbij, dat wordt lachen. John en anderen probeerden dan uit te leggen dat het een complexe neurologische aandoening is, die hulp en steun nodig heeft, maar de media willen dat meestal niet horen. Dus om John – die inmiddels een van de belangrijkste touretteactivisten is – gerust te stellen, opperde ik hem uitvoerend producent te maken. Dan werd hij onderdeel van het proces en zou er naar hem geluisterd worden.’

Davidson zei uiteindelijk ja, waarna Jones aan het scenario kon beginnen. Hij stuurde telkens setjes van een pagina of twintig naar Davidson, die daar dan zijn commentaar op gaf. Die reacties waren zeer welkom, want er zijn veel misvattingen over tourette. Aanvankelijk ook bij Jones: ‘Ik vroeg eens aan John of tourette iets is als een kamertje in je hoofd. Een kamertje waar je de meest wilde, idiote en ongepaste gedachten hebt. Bij de meeste mensen zit de deur naar dat kamertje veilig op slot en ik vroeg of bij mensen met tourette die deur de hele tijd open en dicht slaat. “Absoluut niet,” zei John: “Eerder het tegenovergestelde. Tourette is als een andere stem, een andere entiteit. Die alles zal doen wat mogelijk is om iemand met tourette te vernederen. Of gehaat te maken. Tourette is een gemene, kwaadaardige stem.” Het beste wat je kan doen, zo zei John, is de tics negeren. Ze komen nergens vandaan en betekenen niets. Maar negeer nooit de persoon met tourette.’

Tranen en knuffels

Voor zijn film wilde regisseur Jones graag een acteur met tourette in de hoofdrol. Maar na wat tests met Davidson zag hij daar al snel vanaf. ‘John en ik repeteerden de scène waarin hij door de koningin wordt geridderd en dan ineens: “Fuck the queen!” moet roepen. En eerlijk gezegd: het was een ramp. John kon zich niet concentreren, kon zijn tekst niet onthouden. Maar het belangrijkste was dat hij zijn eigen tics moest imiteren. Hij moest doen alsof, en dat werkte niet. Bovendien begreep ik van belangenorganisaties dat het een groot gevaar is voor mensen met tourette om de tics van anderen na te doen. Voor je het weet nemen ze die over. Dat risico wilde ik niet nemen, dus in de film wordt John nu gespeeld door acteurs zonder tourette [Scott Ellis Watson speelt Davidson als tiener, Robert Aramayo speeklt hem als volwassene, beiden zijn geweldig, red.], maar er doen wel veel mensen uit de tourettegemeenschap mee. Van de negentig rollen in mijn film worden er dertig gespeeld door mensen met tourette.’

En die vertoning van I Swear, met John Davidson voor het eerst in ruim veertig jaar weer in een bioscoop? Wat was zijn reactie? Jones: ‘Er waren tranen, knuffels. Maar ik geloof dat John nog het meest verbaasd was over het productieniveau. Hij was gewend aan documentaires en televisie en dacht dat dit ook zoiets zou zijn. Maar hij zag een heuse film, met alles erop en eraan. En hij vond het prachtig.’

Bekijk hieronder het hele interview met regisseur Kirk Jones