Poetin heeft nu ook zijn eigen speelfilm: The Wizard of the Kremlin

Na de origin story van president Trump in The Apprentice (2024) van Ali Abbasi heeft nu ook Vladimir Poetin zijn eigen speelfilm, getiteld The Wizard of the Kremlin. En net als de van oorsprong Iraanse Abbasi bij The Apprentice is het weer een buitenstaander die naar binnen kijkt. Regisseur van The Wizard of the Kremlin is de Fransman Olivier Assayas, die zich baseerde op de gelijknamige bestseller van Giuliano da Empoli uit 2022.

In Venetië – waar The Wizard of the Kremlin afgelopen september in première ging – legde Assayas uit wat hem aantrok in het boek. ‘Het is belangrijk om te weten dat Da Empoli geen journalistiek boek heeft geschreven maar een roman. Met prachtig proza. Wat volgens mij de reden was dat het zo’n bestseller is geworden. Zijn proza is bijna poëzie, en daarom wilde ik per se een voice-over in de film, zodat ik veel van Da Empoli’s teksten kon gebruiken.'

’Die voice-over is overigens niet van Poetin, maar van de fictieve Vadim Baranov (in de film mooi sardonisch gespeeld door Paul Dano), de mannetjesmaker van Poetin. Hij en niet Poetin is de ‘tovenaar’ uit de titel.

In de film volgen we Baranov vanaf de val van de Sovjet-Unie, eind jaren tachtig, tot de inname van de Krim in 2014. Alle belangrijke politieke gebeurtenissen uit die periode komen voorbij, maar de filmmakers schoten geen enkele scène in Rusland. Assayas probeerde dat niet eens. ‘Wat hadden we moeten zeggen? Kunnen jullie ons toestemming geven een film te maken die de monsterlijke kanten van het Poetinregime blootlegt? Kansloos! Voor de Russische locaties gingen we naar Letland, waar nog veel verschillende soorten architectuur zijn, of we gebruikten archiefmateriaal.’

© Carole Bethuel

Gewaagd

In 2010 regisseerde Assayas Carlos, over de Venezolaanse revolutionair Ilich Ramírez Sánchez, die midden jaren zeventig als Carlos een van de meest gezochte terroristen op aarde was. Die veelomvattende en ambitieuze film lijkt thematisch verwant met The Wizard of the Kremlin, maar Assayas ziet zelf weinig overeenkomsten. ‘In Carlos kijken we terug; het is zo’n 25, dertig jaar na de gijzeling van het Opec-hoofdkantoor in 1975. Daar zit een hele generatie tussen. Deze film is gewaagder, al zeg ik het zelf, want nu kijken we het moderne kwaad recht in het gezicht. En zijn we er getuige van hoe onze kijk op politiek volledig werd gecorrumpeerd.’

Omdat die ontstaansgeschiedenis zo’n belangrijke rol speelt – en vooral verteld wordt via Baranov – duurt het wel een uur voordat Vladimir Poetin ten tonele verschijnt. En pas dan krijgt de film focus. Poetin wordt krachtig en verrassend overtuigend gespeeld door acteur Jude Law, die in elke scène geloofwaardig weet over te brengen waarom Poetin nog steeds de stem van het Russische volk heeft. ‘Rusland wil sterke leiders,’ zegt Poetin ergens in de film en zijn bewijs is een poll waarin het volk gevraagd werd naar hun favoriete Rus. De winnaar: Jozef Stalin.

Is Assayas niet bang dat Poetin stiekem blij is met de film? De regisseur denkt even na en zegt dan lachend: ‘Jozef Stalin was gek op de westerns van John Ford. Ik wil best de John Ford van Vladimir Poetin zijn.’