De veertig beste films op NPO Start

Fantastische hommage aan de zwijgende cinema. Wanneer in Hollywood de talkies arriveren lacht flamboyante ster George Valentin hartelijk en doet koppig zwijgend voort. Zijn onvermijdelijke neergang valt samen met de Beurskrach van 1929. Tegelijkertijd is de ster van kekke actrice Peppy Miller, door charmeur Valentin aan haar eerste rolletje geholpen, snel rijzende. Jean Dujardin excelleert in ieder register en oogstte in Cannes de acteurs-Palm. De muziek van Ludovic Bource zet in dit tijdloze filmjuweel de klinkende punt op de i. Oscars voor beste film, beste acteur en beste regie.

De zeventienjarige, Senegalese Ada, die op het punt staat om uitgehuwelijkt te worden aan de rijke Omar, is eigenlijk verliefd op Souleiman. Ada en Souleiman spreken altijd stiekem af op het strand bij Dakar. Maar dan verschijnt hij opeens niet meer. Zonder het eerst aan Ada te hebben verteld is Souleiman met wat vrienden vertrokken naar Spanje. In een wankel bootje over de Atlantische Oceaan. In haar intrigerende speelfilmdebuut – de eerste film van een zwarte, vrouwelijke regisseur ooit in competitie in Cannes – verweeft regisseur Mati Diop (Dahomey) de harde werkelijkheid van Senegal op geheel eigen wijze met een liefdesverhaal en de wereld van geesten.

Psychologische thriller over mysterieuze zwerver, Camiel Borgman (de Vlaming Jan Bijvoet), die zijn zinnen heeft gezet op een yuppengezin. Met zijn handlangers (onder wie Alex van Warmerdam zelf) neemt hij eerst de enorme tuin van hun villa onder handen. En vervolgens de gezinsleden. Borgman zit vol visuele vondsten (let op het ijsstokje) en is even droogkomisch, vilein en vervreemdend als de zeven vorige films van alleskunner Van Warmerdam (regie/scenario/acteur). De eerste Nederlandse film sinds 1975 die werd geselecteerd voor de hoofdcompetitie in Cannes, de Gouden Palm werd niet gewonnen.

Buladó speelt zich af op het platteland van Curaçao en vertelt het verhaal van de elfjarige Kenza, die – sinds het overlijden van haar moeder jaren geleden – leeft met haar vader en opa. Vader is rationeel en wil dat Kenza Nederlands spreekt, terwijl opa juist spiritueel is en alleen Papiaments spreekt. De jonge Kenza stuitert een beetje tussen beiden heen en weer, maar is vooral erg eenzaam in het verdriet over haar verloren moeder. Prachtige, persoonlijke vertelling van regisseur Janga (Helium), die steeds de juiste toon weet te treffen en in de jonge Tiara Richards een fenomenale hoofdrolspeler heeft. Openingsfilm van NFF2020 en bekroond met het Gouden Kalf voor beste film.

In zijn openingsbeelden schildert voormalig documentairemaker Walter Salles effectief de ieder-voor-zich wereld waarin zijn verhaal zich afspeelt: rond een trein die zojuist het station van Rio de Janeiro is binnen gekomen ontstaat een adembenemende chaos. In het station schrijft Dora brieven in opdracht van analfabeten. Maar ze posten doet ze niet. Op een dag wordt ze geconfronteerd met het harde bestaan van de negenjarige Josué, die juist zijn moeder heeft verloren en op zoek wil naar zijn vader. Mooi spel van zowel de Braziliaanse tv-vedette Montenegro, die werd genomineerd voor een Oscar, als de jonge, ontwapenende De Oliveira.

Fransman Florian Zeller bewerkte zijn succesvolle toneelstuk Le père tot dit Engelstalige drama, waarin Hopkins de dementerende Anthony speelt, die de grip op zijn leven verliest in een Londens appartement. Qua setting, thematiek en compromisloze toon heeft The Father veel weg van Michael Hanekes Amour (2012), met als grootste verschil dat hier gaandeweg alle logica wordt losgelaten, zodat de kijker wordt meegenomen in Anthony’s verwarring. Dat heeft een beklemmend effect, maar maakt de film ook diffuus en wat afstandelijk. Anthony Hopkins’ met een Oscar bekroonde acteren is evenwel groots, en hij krijgt mooi tegenspel van Colman en de anderen.

De vijftienjarige Mia (Katie Jarvis) leeft in een troosteloze buitenwijk en vult haar dagen met rondhangen op straat, ruziezoeken, alles om te voorkomen dat ze naar huis moet. Het is er een bende, Mia, haar jongere zusje en haar drankzuchtige moeder schelden elkaar uit voor alles wat lelijk is. Connor (Michael Fassbender), de nieuwe vriend van haar moeder, zorgt voor een betere sfeer. En hij is ook opvallend vriendelijk voor Mia. IJzersterk drama met geweldig spel, vooral van de destijds achttienjarige Jarvis. Stijlvol en krachtig gefotografeerd. Fish Tank werd veelvuldig bekroond, onder meer met een BAFTA en de juryprijs in Cannes.

Deze tweede film van regisseur/scenarist Mathieu Kassovitz (als acteur bekend uit o.a. Amélie en Munich) speelt zich af in de Banlieu Parisien, de grauwe voorstad van de lichtstad, waar de politie keihard optreedt tegen de voortdurende dreiging van oproer en vandalisme. Hier zwerven drie vrienden doelloos over straat, de een Joods, de ander zwart, de derde Noord-Afrikaans. We volgen het stel tijdens een broeierige dag die onvermijdelijk uitmondt in agressie. Kassovitz geeft in inventieve, meeslepende zwart-witopnamen een prangend beeld van zijn tijd. Bekroond in Cannes voor de beste regie.

Wanneer de filmt begint is de dertienjarige Ahmed al duidelijk geradicaliseerd. Hij vertelt zijn broer en zus wat ze volgens de imam allemaal verkeerd doen, berispt zijn (witte) moeder vanwege een glaasje wijn, en ergert zich nog het meest aan zijn (Marokkaanse) juf, die te weinig respect voor de koran zou hebben. De Waalse gebroeders Dardenne (L’enfant; Deux jours, une nuit) leveren met Le jeune Ahmed andermaal een strak verteld, intrigerend verhaal af, dat bol staat van de rake observaties. En de jonge, ongevaarlijk ogende Ben Addi is perfect gecast als de wel degelijk gevaarlijke Ahmed. Winnaar beste regie op Cannes2019.

Bij toeval komen bijna veertiger Janis (Penélope Cruz) en twintiger Ana (Milena Smit) bij elkaar op de kraamafdeling van een ziekenhuis te liggen. Beide vrouwen zijn ongewenst zwanger, maar ze willen ook allebei het kind houden. En dat is pas het begin van nog veel meer toevalligheden in dit aangrijpende melodrama, waarin de we de parallelle levens van deze twee moeders zullen volgen. Penélope Cruz, die alweer voor de zevende keer te zien is in een film van de Spaanse grootmeester Pedro Almodóvar, won voor haar rol van Janis de prijs voor beste actrice op het festival van Venetië en werd genomineerd voor een Oscar.

In dit goeddeels autobiografische drama blikt regisseur Lee Isaac Chung liefdevol terug op zijn jeugd in een Koreaans-Amerikaans gezin op het platteland van Arkansas. Terwijl vader en moeder geestdodend werk verrichten bij een pluimveebedrijf, dromend van een toekomst als groentetelers, past grootmoeder thuis op de kinderen. Het drama blijft verder bescheiden, maar is bijzonder genuanceerd en poëtisch uitgewerkt, met precies de juiste mix van nuchter realisme en nostalgische verwondering. Zuid-Koreaanse steractrice Yuh-Jung Youn won een Oscar voor haar rol als excentrieke oma. Prachtige soundtrack van Emile Mosseri (The Last Black Man in San Francisco).

In zijn vorige vijf films creëerde Xavier Dolan een volstrekt eigenzinnige niche van hyperpersoonlijk melodrama, gemodelleerd naar een even persoonlijk gevoel voor schoonheid. In Mommy, gemaakt op zijn 25ste, vallen vorm en inhoud voor het eerst helemaal samen. Hoofdpersoon Steve (schitterend gespeeld door Antoine-Olivier Pilon) is een jongen met orkaankracht tien, die alles en iedereen optilt maar ook weer mee naar beneden sleurt. Net als Steve drijft deze weergaloze film op een kolkende onderstroom van tegenstrijdige en verwarrende emoties. Overladen met prijzen, waaronder de juryprijs in Cannes.

In 1988 werden vier Japanse kinderen door hun moeder achtergelaten in een klein appartement in Tokio. Zes maanden lang leefden de kinderen daar, zonder naar school te gaan, zonder dat iemand doorhad wat er aan de hand was. Dit incident heeft Hirokazu Kore-eda (After Life, Shoplifters) verfilmd in een hartverscheurend maar ingetogen drama dat nergens vervalt in melodrama of sentimentaliteit. De regisseur laat zien hoe de kinderen, vooral hoofdpersoon Akira (Yûya Yagira), hun best doen het gezin draaiende te houden en hoe dit 'gezin' tegelijkertijd langzamerhand onttakelt. Terecht werd Yagira in Cannes bekroond met de prijs voor beste acteur.