Russell T. Davies over de urgentie van miniserie Tip Toe: 'Het geweld ontvouwt zich voor onze ogen'
Interview met de veelgeprezen scenarist Russell T. Davies
Scenarist Russell T. Davies (It's a Sin, Queer as Folk) besloot de aangrijpende miniserie Tip Toe te maken nadat hij zelf en zijn omgeving steeds vaker geconfronteerd werden met haat en vooroordelen richting lhbtiq+-groepen. 'Ik denk dat de serie een groot publiek aanspreekt, omdat ik zo specifiek ben over de tijd waarin we leven.’
Niet eerder had scenarist Russell T Davies zoveel haast bij het maken van een tv-serie als bij Tip Toe, zijn nieuwste drama waarvan alle vijf afleveringen nu op HBO Max staan. ‘Ik voelde een enorme urgentie,’ zegt de televisieveteraan die eerder iconische series als Queer as Folk, Years and Years en It’s A Sin maakte tijdens een videogesprek vanuit zijn huis in Wales. ‘Ik heb letterlijk gezegd: dit moet op tv voordat het echt gebeurt.’
Met dat laatste doelt de scenarist op de afschuwelijke afloop van zijn serie. Een einde dat al aan het begin wordt verklapt, want Tip Toe opent ermee: de ophanging van Leo (Alan Cumming), een homoseksuele man, aan een lantaarnpaal in een doodgewone straat in Manchester door zijn buurman Clive (David Morrisey). Een lynching die, zo doet de serie vervolgens uit de doeken, het afschuwelijke resultaat is van een opeenstapeling aan misverstanden tussen de twee mannen, geëscaleerd door de haat, homofobie, desinformatie en vooroordelen die Clive dagelijks via de apps op zijn telefoon binnenkrijgt.
De haast was achteraf niet misplaatst, zegt Davies. We spreken hem op 20 juli jl., een paar dagen vóór de recente aanslag op de Pride in Berlijn. Maar ook tijdens het filmen van Tip Toe, werden in Londen ambulances van een Joodse organisatie in brand gestoken. En in de week dat in Engeland de vierde aflevering werd uitgezonden, ontaardden extreemrechtse protesten in Southampton in gewelddadige rellen. ‘We leven echt in uitzonderlijke tijden. Wat een wereld,’ verzucht Davies. Woorden die hij zich tijdens het gesprek vaker laat ontvallen. ‘We zien het geweld zich voor onze ogen ontvouwen. En we vragen ons allemaal af waar het heengaat.’
Davies besloot Tip Toe te maken omdat hij, net als mensen om hem heen, steeds vaker zelf geconfronteerd werd met haat en vooroordelen. Zo moest hij een enorme hoeveelheid online woede (‘gevoed, gevormd en gefinancierd door een extreemrechtse machine’) incasseren nadat hij zich positief over transrechten had uitgelaten. En was er een ontmoeting in 2024 met een trans echtpaar van middelbare leeftijd dat vertelde dagelijks in doodsangst te verkeren. ‘Dat er mensen zijn die doodsbang zijn om in onze samenleving te leven, is toch afschuwelijk? Toen wist ik dat ik deze serie moest schrijven.’
Kan een tv-serie iets aan deze dingen, aan de wereld, veranderen?
‘Als dat zou kunnen, had ik het al gedaan en zouden we nu in Nirwana leven. Maar ik denk wel dat je mensen het gevoel kunt geven dat ze niet alleen zijn. De reactie die ik het meeste krijg op Tip Toe is ‘ik dacht dat het aan mij lag, dat ik de enige was die dit voelde’. Als queer persoon in 2026 kun je makkelijk denken dat het leven prima is in vergelijking met 25 jaar geleden. Je hebt rechten, je kunt hand in hand over straat lopen. Soms vrees ik dat mensen daarom denken dat alles oké is. Ik was eerlijk gezegd opgelucht toen veel mensen me na het zien van de serie vertelden dat ze zich herkennen in mijn angst, en dat ze de woede en agressie die online op ons wordt gericht, ook hebben ervaren.’
Op Instagram werd een fragment uit de serie drie miljoen keer bekeken. Daarin verwoordt Melba, een dragqueen van middelbare leeftijd, deze angst door te zeggen dat hij vroeger een kamer binnenstapte en ‘tadaa!’ zei, maar nu voor de zekerheid op z’n tenen (tip toe) loopt. Heeft deze serie duidelijk een snaar geraakt?
‘De reactie op Melba’s speech, prachtig uitgevoerd door Paul Rhys, is inderdaad geweldig. Net als op de hele serie eigenlijk. En dat terwijl ik als de dood was dat het een heel bescheiden, niche, queer, lowbudgetserie over Noord-Engeland zou zijn.’
U was zelfs bang dat mensen de serie ‘te woke’ en ‘afschuwelijk’ zouden vinden?
‘Klopt. Veel te woke. En een moeilijke zit ook. Een paar jaar geleden maakte ik Years and Years, een serie waar ik erg trots op ben maar die niet echt aansloeg. Ik denk omdat mensen het idee hadden dat ze naar een gedramatiseerde versie van het nieuws keken. Alles wat zo deprimerend was aan de wereld, zat in die serie. Dat had ook kunnen gebeuren met Tip Toe als het plot niet in de kern een klassieke thriller was geweest. Ik vermoed dat ik het daarmee een stuk meer behapbaar heb gemaakt. Ik denk ook dat de serie een groot publiek aanspreekt, omdat ik zo specifiek ben over de tijd waarin we leven.’
Alle personages in Tip Toe koesteren vooroordelen. Niet alleen Clive, zelfs Leo en Melba. En alles lijkt rechtstreeks van sociale media te komen. Dat moet opzettelijk zijn?
‘Absoluut. Dat het geschreven woord momenteel onze voornaamste vorm van communiceren is, is een probleem. We lezen meningen opgesteld in twee simpele paragrafen, we gillen over transrechten in drie zinnen. Alles wordt hierdoor bot, vijandig en aangescherpt. En dat is hartstikke ongezond. Ik hoop echt dat dit uiteindelijk een korte periode van waanzin zal blijken in onze beschaving, we zijn niet gemaakt om naar elkaar te typen. Het is dé reden waarom we allemaal zo boos zijn, we praten alleen maar met elkaar in een paar zinnen op platformen die in handen zijn van miljardairs die enkel geld willen verdienen. Het is een vreselijke val waar we uit moeten ontsnappen.’
Tip Toe begint met het afschuwelijke einde. Desondanks heeft de serie zoveel warmte, liefde en humor dat je tijdens het kijken soms vergeet waar het heengaat. Een beetje zoals we online allemaal grappige filmpjes kijken terwijl de wereld om ons heen in brand staat.
‘Dat is inderdaad precies wat we doen, en ook hoe het werkt. We gaan door met ons leven. Ook na een gebeurtenis als Hiroshima of 11 september gingen mensen de volgende dag naar hun werk, ruzieden ze met hun buurman of keken ze uit naar een afspraakje. Op dit moment leven we onder de vreselijke schaduw van Donald Trump, waar ik me zorgen over maak en vaak over praat in gesprekken als deze. Maar straks ga ik gewoon lunchen met mijn zus en zullen we roddelen over mijn andere zus. Deze serie wordt heel duister, maar er is ook licht en humor. Zo is het leven. We verdelen de dagen ook niet onder in genres, met de ene keer een komische en de volgende een tragische dag. Het gebeurt altijd allemaal tegelijkertijd. Als ik als schrijver één onderscheidend kenmerk heb, is het dat ik dit licht en die duisternis het liefst samenbreng.’
