De beste documentaires van september 2026

Voor de indrukwekkende vijfdelige documentaireserie Zoals het komt: 100 dagen in de gehandicaptenzorg stak Nicolaas Veul, de bekendste stagiair van Nederland, zijn handen uit de mouwen in Groot Schuylenburg in Apeldoorn. Hier wonen mensen met ernstige geestelijke beperkingen die 24/7 zorg nodig hebben. Vaak is hun gedrag, zeker voor een stagiair, moeilijk te begrijpen en alleen met eindeloos geduld en veel liefde ontstaat contact. Maar lang niet altijd. Beelden én geluiden zijn soms hartverscheurend en pas in deel drie zien we lichtpuntjes. De serie is ook een ode aan zorgmedewerkers en biedt een inkijkje in een gemeenschap waar de allerkwetsbaarsten een menselijk bestaan krijgen.

Zeer persoonlijke en intieme documentaire over en van kunstenaar Jeroen Kooijmans (1967). Ruim dertig jaar filmde hij zijn leven, zijn vrouw Elspeth Diederix, hield hij dagboeken bij en schreef hij brieven aan zichzelf. Al dat materiaal vormt de basis voor deze kunstzinnige en mooi gemonteerde film. Een soort videodagboek is het geworden, waarin Kooijmans openlijk reflecteert op de donkere periodes in zijn leven, toen hij leed aan depressies en psychoses. Maar evengoed brengt hij een ode aan de liefde en de kunst, en is de film een treffend tijdsbeeld. Ook veel van zijn eigen werk komt voorbij, in dit fascinerende zelfportret van een kunstenaar en zijn creatieve geest.

Een paar studenten gaan met een camera de straat op, stuiten op een groot vervuilingsschandaal met verstrekkende gevolgen voor de lokale bevolking, en ontpoppen zich vervolgens tot een stel onderzoeksjournalisten die het met hun onthullingen schoppen tot een publicatie in The New York Times. Zo’n verhaal klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar het gebeurde in 1991 toch echt in het Amerikaanse plaatsje Middleton. In deze documentaire blikken de studenten, inmiddels vaak veertigers of vijftigers, ruim dertig jaar later terug op het krankzinnige project. Het resultaat is hartverwarmend en inspirerend.

In dit drieluik reist journalist Pete Wu met zijn vader en moeder naar hun thuisstad Wenzhou in China. Hij wil weten hoe hun leven er daar uitzag, waarom ze naar Nederland verhuisden en hoe ze terugkijken op die beslissing. Maar Wu en zijn ouders spreken elkaars taal niet goed en over het feit dat hij homo is wordt niet gepraat. Mede daarom is hij niet gewend om zoveel tijd met zijn ouders door te brengen. Dat levert soms ongemakkelijke, maar vooral veel mooie scènes op. Uiteindelijk is de toenadering tussen Wu en zijn ouders het hart van deze ontroerende serie.

Een originele, bijna meta true crime documentaireserie over een dubbele moord in Kansas. De reeks begint met onderzoeksjournalist Joe Sexton die een eindeloze stroom mails ontvangt over de zaak van Eileen Umbehr, een huisvrouw en true crime-liefhebber. Umbehr weet zeker dat de ex-vrouw van een van de slachtoffers die is veroordeeld voor de moord, onschuldig is. En ze heeft multomappen vol documenten om dit te bewijzen. De nuchtere en grofgebekte Sexton zoekt haar op en stuit op een bizar verhaal. Een serie die de moord niet oplost, maar wel veel blootlegt over de menselijke neiging tot tunnelvisie.