De laatste dagen van Kaboel: twintig jaar bezetting in Afghanistan en de pijnlijke aftocht van het Westen

Op 15 augustus 2021 namen de Taliban ook Kaboel in nadat de Amerikanen en westerse bondgenoten de Afghaanse hoofdstad in allerijl waren ontvlucht. Wat vooral beklijft zijn de beelden van de chaos op de luchthaven waar wanhopige Afghanen zich vastklampten aan vertrekkende militaire vliegtuigen. Talibanstrijders maakten in elf dagen tijd een eind aan een twintig jaar durende Afghanistanmissie van de VS en een internationale troepenmacht om het land met westers geld en naar westerse snit te stabiliseren en op te bouwen.

Ook Nederland leverde een bijdrage, in Uruzgan, een van de 34 Afghaanse provincies, waarbij 25 Nederlandse soldaten omkwamen. Maar nu was Afghanistan terug bij af, economisch zwak, geïsoleerd en hulpbehoevend, onder een fundamentalistisch islamitisch regime dat vooral meisjes en vrouwen elke vrijheid ontzegt. Al in de jaren negentig bood de talibanbeweging in Afghanistan onderdak aan de radicale islam; in trainingskampen van Al Qaida ontstond het plan voor de terreuraanslagen van 11 september 2001, waarna president Bush de jacht op Osama bin Laden opende, zijn ‘war on terrror’ ontketende en een ‘regime’ zijn beslag kreeg.

© IMAGO/Middle East Images

Hoe die twintig jaar in Afghanistan tot en met de pijnlijke aftocht van het Westen verliepen is te zien in de driedelige documentaire De laatste dagen van Kaboel (regie Lucio Mollica) waarvan vanavond het eerste deel wordt uitgezonden. Miljoenen uitgeweken Afghanen waren na het verdrijven van de Taliban teruggekeerd in de hoop op vrijheid en democratie, vrouwenrechten, onderwijs en persvrijheid. Maar onder president Karzai wonnen ‘warlords’ aan invloed en namen corruptie en machtsmisbruik de overhand. Algauw voelde het Afghaanse leger en de internationale troepenmacht zich nergens meer veilig en in 2014 besloot president Obama tot de aftocht. Ook Karzai’s opvolger Ghani kon zeven jaar lang het tij niet meer keren.

In De laatste dagen van Kaboel vertellen naast de afgezette Ghani, Afghaanse burgers en functionarissen, Amerikaanse en Navocommandanten, CIA-officieren en internationale besluitvormers, onder wie Douglas Lute, adviseur van Bush en Obama, over hoe het kon dat de VS plus internationale coalitie het aflegde tegen de Taliban. Een gewezen CIA-medewerker vertelt hoe de VS lokale ‘warlords’ steunde in de strijd tegen Bin Laden en de Taliban, wat averechts uitpakte.

Inmiddels zitten de Taliban stevig in het zadel en ging een delegatie in Brussel op bezoek bij de EU om te praten over de terugkeer van naar Europa gevluchte Afghanen, in ruil voor diplomatieke erkenning. Het kan verkeren. Het Talibanregime probeert nu zelfs Afghanistan aan te prijzen als vakantiebestemming voor westerlingen.