Documentaire Flipside is een voortreffelijk portret over het kunstenaarschap

Op het eerste gezicht lijkt de documentaire Flipside te gaan over de in 2010 overleden jazzfotograaf Herman Leonard. Maar dat klopt niet helemaal; er spelen nog meer verhalen. Zo is er een vrouwelijke auteur die graag een bestseller wil schrijven en een voormalige tv-ster die een obscure theatervoorstelling in elkaar heeft geflanst om zijn huwelijk te redden. Het meest prominente verhaal gaat over regisseur Chris Wilcha (A Modern Farewell) zelf. Hij probeert de kleine, kwakkelende platenzaak Flipside Records te redden door er een documentaire over te maken.

Het zijn allemaal verhalen die nooit afgemaakt zullen worden. Zo overlijdt Herman Leonard voordat er genoeg materiaal is geschoten, heeft de auteur last van writer’s block en sneuvelt het huwelijk van de theaterregisseur. Zelfs het Flipside-project, dat Wilcha per se wilde voltooien om deze voor hem nostalgische plek te redden, komt pardoes tot een einde omdat de regisseur het te druk heeft met zijn commerciële klussen. Daarna ligt het project meer dan een decennium te verstoffen, opgeslagen op een harddrive. Wilcha wil niet met zijn mislukking geconfronteerd worden.

© Chris Wilcha

Je zou Flipside kunnen afdoen als een fraai gemonteerde collage van onafgemaakte ideeën. Maar daarmee doe je deze documentaire geen recht. Flipside is een eerlijke weergave van het kunstenaarschap en hoe breed dat begrip kan zijn. Alle hoofdpersonen komen uit andere kunstdisciplines; bovendien heeft de een succes, de ander niet. De film laat de verschillende kunstenaars op elkaar reageren. Wanneer de auteur zegt dat het haar maar niet lukt om woorden op papier te krijgen, komt bijvoorbeeld direct daarna Herman Leonard als excentrieke goeroe in beeld: ‘De juiste omstandigheden bestaan niet, doe het gewoon.’

Daarna begint het interessantste gedeelte van de documentaire: de ontwikkeling van regisseur Chris Wilcha zelf. In het begin positioneert hij zichzelf als maker die door het harde filmlandschap gedwongen werd om commercials te regisseren en daardoor zijn creatieve ambities niet kon verwezenlijken. Maar naarmate de documentaire vordert en Wilcha terugkeert naar zijn ongerealiseerde projecten, blijkt dat hij toch veel van deze projecten heeft geleerd.  Een belangrijke les: hij heeft juist aandacht kunnen besteden aan het opbouwen van zijn leven zonder artistiek succes.

Flipside vormt zo een bijzonder reflectieve documentaire die iedere kunstliefhebber zal waarderen. De film biedt oprecht optimisme, dat de waarde van kunst – ook al is die niet afgemaakt – mooi verwoordt.