Madness – One Step Beyond: Hele fijne chaos bij de nutty boys van Madness

Een zwoele avond in augustus, 1992. Bewoners van een aantal torenflats in Noord-Londen slaan alarm. Hun huizen beginnen te wiebelen, meubels schuiven door de woonkamer. Dit móét wel een aardbeving zijn. En dat is het ook, bevestigt een seismoloog later. Alleen niet veroorzaakt door natuurkracht, maar door een mensenmassa. Epicentrum: Finsbury Park, waar Madness een reünieoptreden geeft. Duizenden fans staan zó hard op en neer te springen, dat de aarde ervan trilt. De nutty boys (‘rare jongens’) hebben sinds 1985 niet meer samen op het podium gestaan, maar vergeten zijn ze niet.

Madness scoorde vanaf 1979 de ene na de andere hit. Het succesrecept: een ‘heavy heavy monster sound’ met pop en – aanvankelijk – vooral ska, de snelle, oorspronkelijk Jamaicaanse, voorloper van reggae. Tel daarbij op: een arbeidersimago en een fikse dosis fun. De groep tekent aanvankelijk bij het roemruchte label 2 Tone Records, dat met verwante bands als The Specials, The Beat en The Selecter uitgroeit tot de thuisbasis van de Britse ska, een fris, nieuw genre dat zwarte en witte muzikanten in een tijd van crisis en toenemend racisme bij elkaar brengt. Waar UB40 op bijna hetzelfde moment de reggae de mainstream intrekt, doet Madness dat met ska en aanstekelijke wereldhits als ‘One Step Beyond...’, ‘Baggy Trousers’, ‘Embarrassment’ en ‘Our House’.

© Anwar Hussein / Getty Images

Concerten in die tijd zijn een ware happening, vertelt bassist Mark Bedford (63) in de documentaire Madness – One Step Beyond, waarin musici, platenbazen en producers terugblikken. ‘Iedere gig was wild en uitverkocht en eindigde met een vol podium en in totale chaos. Wel een hele fijne chaos.’ Tumult is er ook. Ska is geliefd onder skinheads, een populaire subcultuur in het onrustige Engeland van die tijd. Maar als enige geheel witte skagroep wordt Madness ook geclaimd door de ‘foute’, rechtsextremistische skinheads. Dat hun muziek gebaseerd is op zwarte ska en de groep is vernoemd naar een nummer van de zwarte ska-pionier Prince Buster ontgaat hun blijkbaar. De liefde is dan ook niet wederzijds, duidt zanger Graham McPherson, alias Suggs (64) in de film. ‘Scary’ noemt hij deze ‘fans’.

Anno 2026 treedt Madness, dat met luchtige popliedjes steeds verder van de echte ska kwam af te staan, nog steeds op. In grotendeels originele bezetting, maar of de nutty grandpas nog steeds een aardbeving kunnen veroorzaken, is de vraag.