The Odyssey is geen preek of pamflet, maar een fantastisch avontuur
Nieuwe film van Christopher Nolan in de bioscoop
Christopher Nolans nieuwe film The Odyssey kwam nog voor de première in een cultuuroorlog terecht. Maar gelukkig is The Odyssey te ongrijpbaar en te veelomvattend om voor cultuurpolitieke karretjes gespannen te worden.
The internet giveth, and the internet taketh away. Zelden werd dat zo treffend geïllustreerd als bij de twee meest recente films van Christopher Nolan, Oppenheimer en The Odyssey.
Oppenheimer, een briljante maar loodzware film van Nolan over de ‘vader van de atoombom’ J. Robert Oppenheimer, werd ergens in 2022 om ondoorgrondelijke redenen door het internet gekoppeld aan het vederlichte Barbie, een in roze gedrenkte genderkomedie over de langbenige meidenpop van Mattel. Simpelweg omdat beide films in Amerika op precies dezelfde dag (21 juli, 2023) zouden worden uitgebracht.
Ruim een jaar voor de release ontstond ineens de meme Barbenheimer, waarin de twee films vaak hilarisch door elkaar gesneden werden. Online verschenen zelfgemaakte trailers voor Barbenheimer, er kwamen polls voor welke film je bij deze double-bill als eerste moest bekijken, en influencers gingen de straat op om aan mensen te vragen naar welke van deze twee films ze het meeste uitkeken. Kortom: de hypemachine draaide op volle toeren voor twee films die eigenlijk niets met elkaar te maken hadden.
Het resultaat: de films brachten elk wereldwijd meer dan een miljard dollar op. Een duidelijk geval van ‘the internet giveth’
Cultuuroorlog
Maar het kan ook andersom. Vraag maar aan de makers van Captain Marvel en Snow White, twee recente films die het internet alleen al op basis van geruchten en een trailer volledig afbrandde.
Iets dergelijks dreigt nu te gebeuren bij Nolans opvolger van Oppenheimer, The Odyssey. De film gaat pas op 17 juli in Amerika in première (in Nederland op de 16de), maar al maanden wordt er online flink stennis geschopt over Nolans keuzes bij zijn big budget-bewerking van Homerus’ beroemde heldendicht.
Het begon bij de uniformen en helmen van de Griekse soldaten, die historisch gezien niet juist zouden zijn, maar ging al snel over de casting. Waarom werd Helena van Troje gespeeld door de zwarte actrice Lupita Nyong’o, hoe overtuigend kon trans man Elliot Page zijn als Griekse strijder, en wat moest rapper Travis Scott eigenlijk in de film?
Bovendien had Nolan zich voor zijn script gebaseerd op Emily Wilsons moderne vertaling uit 2017 (de eerste Engelse vertaling in het ruim 2800-jarige bestaan van de Odyssee die werd gemaakt door een vrouw), en dat kon niets anders betekenen dan dat de film een feministische boodschap had.
Elon Musk mengde zich in de strijd (hij veroordeelde de film ongezien als woke en belachelijk) en na tien jaar Trojaanse Oorlog moest de arme Odysseus ineens ook nog een cultuuroorlog uitvechten.
Elke beproeving van Odysseus wordt door Nolan prachtig in beeld gebracht
Ongrijpbaar
Die strijd zal na 17 juli vermoedelijk snel gaan liggen, want dan kan iedereen zien dat The Odyssey een fantastische, indrukwekkende en meeslepende film is geworden.
Ja, het is een film van nu (iedere tijd krijgt de Odyssee die hij verdient, zo gaat het al bijna drieduizend jaar), maar de film is geen preek of pamflet, het is een avontuur, gebaseerd op misschien wel het grootste avontuur uit de literaire geschiedenis, gemaakt door misschien wel de grootste regisseur van het moment.
Elke beproeving van Odysseus (van cycloop Polyphemos tot de lokroep van de sirenen en de ontmoeting met heks Circe) wordt door Nolan prachtig in beeld gebracht. Met dank aan de Nederlander Hoyte van Hoytema, Nolans vaste cameraman sinds Interstellar (2014). En alle grote, klassieke thema’s – leiderschap, trouw, eer, enzovoort – komen voorbij.
Het is te hopen, al was het maar voor hun geestelijk welzijn, dat ook de online-haters de film gaan zien. Zodat ze beseffen dat Nolans The Odyssey te ongrijpbaar en te veelomvattend is om voor cultuurpolitieke karretjes gespannen te worden.
Dat is overigens geen verrassing voor Christopher Nolans biograaf Tom Shone (van The Nolan Variations), die onlangs tegen de BBC het volgende zei over de regisseur: ‘Christopher is een Rorschach-regisseur. Hij maakt films waar links zich in kan herkennen, net zo makkelijk als rechts. En vaak op precies hetzelfde moment.’
