The Christophers: intelligente misdaadkomedie over kunst en nalatenschap
Nieuwe film van Steven Soderbergh in de bioscoop
Een restaurator (Michaela Coel) wordt ingeschakeld om de kunstwerken van een hoogbejaarde kunstschilder (Ian McKellen) te vervalsen in de intelligente misdaadkomedie The Christophers.
The Christophers, de nieuwe film van de Amerikaanse regisseur Steven Soderbergh (Traffic, Erin Brokovich, The Oceans-trilogie), is zo’n film waar er jaarlijks maar een paar van gemaakt worden. Intiem, slim én spannend.
De film gaat over restaurator Lori, die door de kinderen van de hoogbejaarde kunstschilder Julian Sklar wordt ingehuurd om diens werk te vervalsen. Tachtigplusser Julian heeft al decennia geen druppel meer geschilderd, maar op zijn zolder zouden nog studies voor een derde serie ‘Christophers’ moeten staan, en de eerste twee series over Julians geheime minnaar leverden miljoenen op. De bedoeling van Julians kinderen is dat Lori zijn assistent wordt en dan stiekem de schilderijen afmaakt. Zodat ook deze serie van The Christophers – na Julians ongetwijfeld aanstaande dood – weer miljoenen waard is.
Deel één van het plan – assistent worden – lukt nog (logisch, anders is er geen film), maar daarna gaat niets meer zoals gepland in deze geslaagde mix van misdaadkomedie en psychologisch drama. Want al snel ontstaat er een band tussen de vileine, knorrige Julian, en de stille, scherpzinnige Lori.
Hoe klein en intiem The Christophers van opzet is – zeker 90 procent speelt zich af in het Londense herenhuis van Julian – zo groot zijn de thema’s die aan de orde komen. Soderbergh en scenarioschrijver Ed Solomon (die eerder al samenwerkten voor de series Mosaic & Full Circle, en de onderschatte misdaadfilm No Sudden Move) kijken diep in de ziel van zowel Julian als Lori en stellen rake vragen over identiteit, ambitie en vooral nalatenschap.
De angst van elke kunstenaar
Dat laatste is een belangrijk onderwerp voor de inmiddels 63-jarige Soderbergh. In een interview met vakblad Variety eerder dit jaar zei hij daar nog over: ‘Je creativiteit verliezen is de grootste angst van elke kunstenaar. Ik noem het de verslapping. Het is het soort angst waar ik ’s nachts badend in het zweet van wakker kan liggen. Ik ben enorm geïnteresseerd in het leven van kunstenaars. Hoe lukt het iemand om tot het einde toe werk op hoog niveau te maken? Wat is het in hun persoonlijkheid dat hen in staat stelt die kwaliteit vast te houden? En waarom gebeurt soms het tegenovergestelde? Niemand wil bekendstaan als een kunstenaar van wie het werk achteruitging. Maar hoe bepalen we eigenlijk wanneer dat het geval is? Critici hebben het soms mis. Soms komt je werk gewoon te vroeg en loop je voor op je publiek.
Ik richt me op wat ik wél kan beïnvloeden: de manier waarop ik dingen maak. Ik creëer een werkomgeving met mensen die ik vertrouw, zodat er iets bijzonders kan ontstaan. Het enige wat ik kan doen, is alle ingrediënten samenbrengen in één pan. Dat is de beste kans die je hebt om iets te maken dat goed smaakt.’
Ian McKellen en Michaela Coel
Een van die ingrediënten is de al eerdergenoemde scenarioschrijver Ed Solomon, die het constant laat knetteren tussen Julian en Lori. Een ander belangrijk ingrediënt zijn de hoofdrolspelers zelf, Ian McKellen en Michaela Coel. Twee acteurs die Soderberg (die nauw bij het scenario betrokken was) al voor ogen had nog voordat Solomon één letter geschreven had.
Tachtigplusser McKellen (die al zes decennia acteert en op late leeftijd wereldberoemd werd als tovenaar Gandalf in de Lord of the Rings-films) kwam als eerst op bij Soderbergh. Dat betekende wel, zo bekende de regisseur tegen tijdschrift People, dat hij voor deze ‘filosofische strijd der giganten’ een stevige tegenspeler nodig had. ‘Ian is van zichzelf al nadrukkelijk aanwezig, en dan is zijn personage ook nog eens flamboyant en performatief. Het gevaar bestaat dan dat de ander volkomen vermorzeld wordt.’
Maar niet actrice Michaele Coel, die Soderbergh had gezien in de door haarzelf geschreven en geregisseerde serie I May Destroy You. ‘Er is geen universum waarin iemand Michaela ooit van het scherm zou drukken. Dat gaat gewoon niet gebeuren, en ik vond het een fantastisch idee beiden in hetzelfde frame te hebben.’
Soderbergh kreeg gelijk, want de twee zijn samen heerlijk om naar te kijken en hoewel er veel gesproken wordt in deze film, houden ze met hun scherpe, onthullende gesprekken de aandacht van de kijker moeiteloos vast.
Fluisteren
Maar het belangrijkste ingrediënt van The Christophers is toch Soderbergh zelf. Die niet alleen als regisseur zijn stempel op de film drukte, maar ook als cameraman (onder het pseudoniem Peter Andrews) en als editor (Mary Ann Bernard).
Soderbergh weet dat hij iets inlevert door zelf het camerawerk te doen, maar hij krijgt er ook veel voor terug. Tegen Filmmaker legde hij dat als volgt uit: ‘Ik weet ook wel dat ik niet de beste cameraman ter wereld ben, maar ik zou die intimiteit niet willen opgeven. De acteurs weten dat ze echt gezien worden. Het is iets heel anders dan aanwijzingen krijgen van iemand die dertig meter verderop achter een monitor zit. Kan ik precies aangeven welk verschil dat maakt voor hun spel? Nee. Maar ik weet gewoon dat zij het een fijne manier van werken vinden. Als ik zo dicht bij ze ben, kan ik ze soms even aanraken als ik hun positie in het kader wil aanpassen. En als ik aanwijzingen voor ze heb, kan ik ze die toefluisteren.’
En wat betreft die nalatenschap: Soderbergh zelf heeft nog geen enkele recensie van The Christophers gelezen (dat doet hij namelijk nooit), maar als daarin iets naar voren komt is het wel dat de regisseur zich voorlopig geen zorgen hoeft te maken. Het verslappen is nog lang niet begonnen.
