2000 meter tot Andriivka: verpletterende docu van Oscar-winnaar Mstyslav Tsjernov
2000 meter tot Andriivka is te zien op NPO 2 en NPO Start
De aangrijpende documentaire 2000 meter tot Andriivka plaatst de kijker rechtstreeks in de loopgraven van Oekraïne.
Akelig herkenbare beelden zijn het. De point of view-shots, compleet met de loop van een geweer onder in het frame, lijken zo afkomstig uit een game als Call of Duty. En het kapotgeschoten landschap, waar geknal en geschreeuw uit opklinkt, roept onwillekeurig oorlogsfilms als Saving Private Ryan en 1917 in herinnering.
De taferelen in 2000 meter tot Andriivka zijn alleen niet in scène gezet. Deze documentaire uit 2025 volgt een Oekraïens peloton dat op weg is naar het plaatsje Andriivka, waar de Russische bezetter moet worden verdreven. Om het dorp te bereiken moeten de soldaten een route van twee kilometer afleggen door een smal strookje bos, ingeklemd tussen twee mijnenvelden. Ze doen er in totaal drie maanden over.
2000 meter tot Andriivka is geregisseerd door de Oekraïense AP-journalist Mstyslav Tsjernov, die eerder een Oscar won voor zijn al even indringende docu 20 Days in Mariupol. Tsjernov en zijn cameraman volgen de soldaten in de voorste linie van een afstandje richting Andriivka. Hun tocht, door een woestenij die nog bezaaid ligt met lijken, wordt afgewisseld met helmcamerabeelden van de vechtende soldaten verderop – verpletterend materiaal, dat je als kijker rechtstreeks in de loopgraven plaatst.
Niet minder aangrijpend zijn de verstilde momenten tussen het geweld door. De gesprekjes die de soldaten onderling voeren schetsen een beeld van doodnormale jongens en mannen die zich puur uit plichtsbesef hebben aangemeld voor de strijd. Ze vertellen over hun studies en gezinnen, ze mijmeren over een toekomst die in veel gevallen nooit zal aanbreken. Midden op het slagveld ontfermen ze zich hoopvol over een zwerfkat.
En dan zijn er soms ook langere confrontaties met Russische soldaten. Van een afstandje zijn het ‘klootzakken’ om uit te schakelen, van dichtbij kunnen ze ontstellend veel weg hebben van de Oekraïners. Een Russische jongen die gevangen is genomen, geeft verslagen toe dat hij zelf ook niet weet wat hij hier te zoeken heeft.
Die nadruk op het fysieke, het intieme, het intermenselijke, maakt 2000 meter tot Andriivka een cruciale aanvulling op het nieuws over Oekraïne. Hoe vaak gaat het daarin niet over drones en technologie en ‘moderne oorlogsvoering’? Intussen gaat het er op veel plekken nog even elementair aan toe als honderd jaar geleden.
