De beste films van CPH:DOX 2026 (volgens VPRO Cinema)

Deze documentaire begint met een gesprekje tussen regisseur Poh Si Teng en een van de drie Amerikaanse artsen die ze volgt tijdens hun werk in Gaza. De arts drukt haar op het hart dat Si Teng zijn foto van dode kinderen niet moet blurren, maar moet tonen. ‘Hun lichamen vertellen het verhaal van deze oorlog,’ beargumenteert hij. Si Teng reageert terughoudend, maar het volgende shot is de foto in kwestie. Het komt binnen als een mokerslag. American Doctor laat vervolgens zonder enige filter zien hoe gruwelijk de oorlog in Gaza is, en hoe hard het zorgpersoneel daar werkt om de slachtoffers te helpen. Het is een film die je hart volledig breekt, en tegelijkertijd woedend maakt.

Is crypto de manier om los te komen van een falend financieel systeem of is het een nieuwe economische bubbel die op knappen staat? Acteur Ben “Ryan uit The OC” McKenzie verveelt zich tijdens corona-pandemie, wanneer een vriend hem de tip geeft om te beleggen in crypto. Nou heeft deze vriend jaren eerder ontzettend slecht financieel advies gegeven, dus besluit een sceptische Ben zich te verdiepen in deze wereld. Hij spreekt met enkele grote ondernemers en met mensen die geld verloren. Die overigens bijna allemaal vertellen dat ze een andere crypto-munt zullen gaan kopen. De droom die verkocht wordt, is te aantrekkelijk. Scherp en grappig, met een prettige hoeveelheid zelfspot van McKenzie.

Prachtportret van een moeder en dochter, die in Montenegro leven alsof de tijd heeft stilgestaan. Op 2000 meter hoogte zorgen ze voor hun koeien, schapen en katten en maken zelf kaas. Maar hun berg dreigt militair oefenterrein te worden; moeder Gara neemt onverschrokken het voortouw in het verzet daartegen. Haar dochter Nada is introverter, maar onder de oppervlakte sluimeren een enorme liefde voor Gara en een groot verdriet om wat er in de familie is gebeurd. Een gelaagde, meditatieve film die overweldigend natuurschoon combineert met feminisme en een ontroerendeverbintenis laat zien tussen mens, dier en berg.

Inspirerend, tegen de klippen op hoopgevend portret van de Amerikaanse jongeren van Climate Defiance onder leiding van comedian Michael Greenberg. Hun filosofie: de topmannen uit bedrijfsleven en politiek die verantwoordelijk zijn voor de grootste fossiele uitstoot publiekelijk lastigvallen, beschuldigen en aanspreken. Dit alles op een even felle als vrolijke toon. De jongens en meisjes worden voortdurend afgevoerd en gearresteerd, maar blijven monter. Wanneer Trump halverwege de documentaire herkozen wordt, zijn zelfs deze blije stuiterballen met stomheid geslagen. Voor heel even dan, want de protestplicht roept. ‘Brian, off fossil fuels! Greg, end fossil fuels!’

In grensstad Mariinka in Oost-Oekraïne komen dierbaren tegenover elkaar te staan. Zo vechten Maksim en Mark voor het Oekraïense leger, maar hun broer Ruslan voor het Russische. Zijn geliefde Angela verdient de kost met smokkelen, haar oude vriendin Natasha zit in het Oekraïense leger. Dan is er nog een vierde broer: Daniil, geadopteerd door een Amerikaans echtpaar. Regisseur Pieter-Jan De Pue filmde tien jaar voor Mariinka en het resultaat is ernaar. Een verpletterende maar ook poëtische documentaire over de pijn, de zinloosheid en de, ondanks alles, onverwoestbare menselijkheid in de oorlog.

Het is een verhaal zo vol liefde dat het op Zweedse basisscholen wordt verteld: in 1975 werd PK, een jonge man in India, verliefd op Lotta, een Zweedse backpacker, en fietste bijna tienduizend kilometer – via Afghanistan en Iran naar Europa - om bij haar te zijn. Regisseur Orlando von Einsiedel, die eerder het Oscar winnende The White Helmets maakte, vond het zo’n hoopvol verhaal, dat hij besloot er een documentaire over te maken. Nu was er geen cameraploeg die PK volgde in 1975, dus maakt een acteur de reis opnieuw. Het eindresultaat is ontroerend, meeslepend en vreugdevol – precies het soort film dat we nu kunnen gebruiken.

Interessant portret van de beroemde en beruchte vrijplaats Christiania in Kopenhagen. Hippies kraakten in 1970 een leegstaand legerterrein en werden daar gedoogd, totdat het de spuigaten uitliep met drugs, verwarde personen en criminaliteit. Daarna moest de gemeenschap vechten voor haar bestaan – met succes: via toneelstukken en andere creatieve ‘happenings’ kreeg Christiania de Denen achter zich. De uitdagingen bleven echter: gewelddadige motor- en drugsbendes met de bijbehorende afrekeningen verstoorden de love, peace and happiness. Maar uiteindelijk zien we de aloude hippies de controle terugpakken.