Het beeldschone 'Het corioliseffect' brengt klimaatverandering op Kaapverdië in beeld

Filmproducent Corinne van Egeraat, die in de jaren negentig te zien was als Iris in Goede Tijden Slechte Tijden, bracht als kind een aantal jaren in Brazilië door. Daar vatte ze een liefde op voor Braziliaanse soaps, die opvallend sociaal geëngageerd waren. De lief- en leedseries plantten een richtinggevend zaadje voor haar carrière als filmmaker: Van Egeraats documentaires zijn steevast maatschappelijk betrokken, op een poëtische manier.

Ze reisde samen met haar man, medefilmmaker en regisseur Petr Lom, voor I am the river, the river is me (2024) naar Nieuw-Zeeland om een kanotocht vast te leggen over de eerste rivier ter wereld die als rechtspersoon is erkend. Voor Het corioliseffect bracht het koppel in totaal twee jaar door op de kurkdroge, vulkanische eilanden van Kaapverdië. Bij aankomst had het er al vijf jaar niet geregend. Drinkwater arriveert gebotteld per boot, droge mist afkomstig uit de Sahara doet vissers verdwalen op zee. ‘Het is een film over hoe onze wereld uit de bocht vliegt,’ lichtte Van Egeraat vorig jaar toe in een radio-interview met Coen Verbraak.

© EO

De archipel voor de westkust van Afrika staat bekend als de plek waar veel zeeschildpadden, maar ook orkanen worden geboren. Vanwege hun geografische ligging waait er zo goed als altijd een passaatwind over de eilanden. Door de rotatie van de aarde krijgt deze een extra afbuiging: het corioliseffect. De cyclonen die zo ontstaan teisteren jaarlijks Amerika en de Caraïben, maar de extreme weersomstandigheden zijn ook zeker van invloed op Kaapverdië zelf. Mens én dier treden er de gevolgen van klimaatverandering indrukwekkend hoopvol tegemoet.

Neem de man die gewonde en verdwaalde zeeschildpadden opvangt in een klein bad aan zee. Liefdevol schrobt hij hun ruggen en amputeert waar nodig hun flippers, wanneer die hevig zijn aangetast omdat ze zich een weg moeten banen door visnetten of ander aangespoeld plastic afval. Dankzij hun verzorger keert een deel terug naar zee. Met een schildpad die te verminkt is om het op eigen houtje te redden, leeft hij al tien jaar samen.

Veel komen we niet te weten over de redderende inwoners met wie we kennismaken. Erg is dat niet, integendeel. Ook zonder al te veel tekst beklijven de prachtige beelden, net als de muziek en poëzie van de in 2025 overleden Kaapverdische dichter Vasco Martins. ‘Doe wat je moet doen, Moeder Aarde,’ horen we hem voordragen. ‘En bewaar in je herinnering het tijdelijke bezoek van de ondankbare gasten die diep van binnen van je houden en niet willen vertrekken.’