In 'De wereld van Yuja Wang' worstelt de pianiste met verwachtingen van anderen

‘Bij Wang zit de voorspelbare perfectie dwars,’ schreef de Volkskrant in 2023 over Yuja Wangs optreden tijdens het Rachmaninov-festival met het Los Angeles Philharmonic Orchestra. ‘Als niets moeite kost, komt het des te meer aan op een verhaal. De condition humaine willen we horen, een ziel, melancholie. Maar alles zit verstopt onder een magnifieke glanslaag.’ Het is een terugkerend verwijt aan het adres van de Chinees-Amerikaanse pianist Yuja Wang (1987): haar spel is zó virtuoos en technisch overweldigend dat het haast onmenselijk wordt. ‘De enige verklaring voor Wang lijkt dat ze een soort arrogante cyborg van de klassieke muziek moet zijn,’ schreef Los Angeles Times venijnig over haar.

In de eerste helft van de documentaire De wereld van Yuja Wang (2026) lijkt regisseur Lorna Tucker die perfectie vooral te bevestigen. De kijker ziet een opeenvolging van concerten, vliegvelden, repetities en backstagebeelden, terwijl Wang – niet arrogant, maar grappig en cool als een personage uit een Luc Besson-film – zich met duizelingwekkend gemak door de moeilijkste pianopartijen beweegt. Daarnaast prijzen collega-musici, dirigenten en haar manager haar niet alleen om haar techniek, maar ook om haar intellectuele diepgang. Over Beethoven zegt Wang bijvoorbeeld dat ze tijdens haar voorbereiding ‘zijn bewustzijn probeerde te doorgronden’.

© Sky UK / Arte

Maar halverwege kantelt het verhaal. Achter de ogenschijnlijk onaantastbare buitenkant verschijnt een vrouw die zichtbaar worstelt met de verwachtingen die anderen op haar projecteren. De documentaire laat zien hoe zij probeert los te breken uit beperkende beelden, zonder haar eigenheid op te geven. Zijn er andere definities van succes denkbaar dan het succes dat Wang nu belichaamt? Kun je als Aziatische musicus ook níet gedisciplineerd en gedrild zijn, maar simpelweg oprecht bevlogen? En ook: waarom zou een serieuze toppianist geen glitterjurk met heuphoge split mogen dragen? Critici – onder wie die van de Los Angeles Times – omschreven haar jurken als zó kort en strak dat ze haast ‘een 18+-keuring’ verdienden.

Juist in die scheurtjes in de glanslaag vindt De wereld van Yuja Wang zijn emotionele kracht. Voor de kijker wordt Wang daardoor niet alleen een muzikaal fenomeen, maar vooral iemand die zoekt naar vrijheid buiten het beeld dat anderen van haar maakten.