Nieuwe docuserie over Michael Jackson biedt tegenwicht aan kritiekloze biopic

Voor het begin van alle ellende moeten we eigenlijk terug naar de jaren zestig, naar The Jackson 5. Een zwarte familie, met Michael als piepjong middelpunt, wordt in een tijd van segregatie zowat even populair als The Beatles. Uniek. In de driedelige serie Michael Jackson – Een Amerikaanse tragedie duidt zangeres Dionne Warwick (1940) hoe lastig het was om op te kunnen treden als zwarte artiest.

Maar binnenshuis gaat het er ook niet zo fris aan toe bij de Jacksons. Vader en manager Joe is – zacht gezegd – nogal een hork. Elke dag moet er onder dwang gerepeteerd worden. ‘Als je een pasje verkeerd deed, kreeg je de volle laag,’ vertelt Michael. ‘Hij smeerde je in met olie, dat was een heel ritueel. En als hij je dan sloeg met de snoer van het strijkijzer had je striemen op je gezicht, je rug, overal.’ Denigrerende opmerkingen van zijn vader zouden hem vormen en een leven lang achtervolgen.

Michael gaat in 1979 definitief solo, en hoe. Hij scoort de ene megahit na de andere en levert baanbrekende videoclips af zoals ‘Beat It’ en ‘Thriller’. Onder meer zus La Toya vertelt erover.

Maar van ‘geweldig artiest’ wordt hij steeds meer ‘die rare gast’, Wacko Jacko. Bizarre geruchten gaan rond. Hij zou slapen in een zuurstoftank, met een chimpansee, een slang en... een alien. Zeker is dat Michael verslaafd is aan roem en aandacht en geobsedeerd raakt door zijn uiterlijk. Een bevriende rabbijn probeert hem weer nederigheid bij te brengen. Tevergeefs; Michael zit in een achtbaan waar hij niet meer uit kan komen. Het enige dat hem nog enigszins ‘nuchter’ had gehouden waren de Jehova’s Getuigen, waar hij als kind al lid van was. Maar omdat die hem ook op de huid zitten, breekt hij met ze.

‘Het is niet gezond om zó beroemd te zijn, mensen zijn geen goden,’ zegt een ingewijde in de documentaire. Het kan zelfs dodelijk eenzaam zijn aan de top. Daar hadden meer popsterren last van, zie een Elvis, Prince, Whitney Houston, Kurt Cobain en Avicii. Maar zo eenzaam als Michael was niemand. Als hij op een brancard wordt afgevoerd nadat hij ernstige brandwonden heeft opgelopen tijdens opnames, zwaait hij vanonder een deken met zijn witte glitterhandschoen naar gillende fans; veel tragischer kan het niet worden.

© ANP / UPI

Troost en inspiratie vindt hij bij kinderen, die veroordelen hem niet, en hoeven niks van hem. ‘Alleen dankzij kinderen hou ik het vol. Zij staan voor oprechtheid, voor pure onschuld.’ Maar dan volgt in 1993 een eerste aanklacht van kindermisbruik. ‘Mr. Jackson’ ontkent de aantijgingen, en de boel wordt geschikt, tot verbazing van de rechercheurs en aanklagers die hier aan het woord komen.

Met uitspraken in de documentaire Living with Michael Jackson (2003) – dat hij zijn bed geregeld deelt met kinderen – helpt hij zijn eigen carrière verder om zeep. Na een spraakmakend proces, waarbij Michael zijn handschoenen tijdelijk voor handboeien inwisselt, wordt hij wederom vrijgesproken, maar zijn persoonlijke situatie blijft verslechteren.

Ooit verdiende hij 50 miljoen per jaar, maar door de nasleep van de documentaire lopen zijn schulden razendsnel op. Een kort huwelijk met de dochter van Elvis lijkt slechts een afleidingsmanoeuvre. De King of Pop vlucht naar Bahrein en Ierland, waar hij in genante situaties belandt, zo blijkt onder meer uit pijnlijke anekdotes van een cosmetisch arts.

Een grootschalige comeback moet alles gaan oplossen, maar Michael is fysiek en mentaal uitgeput. In 2009 overlijdt hij, slechts vijftig jaar oud. Wereldwijd wordt gerouwd. Maar de ‘grootste artiest ter wereld’ laat ook een schuld van zo’n half miljard achter. Evengoed wordt er hevig om zijn nalatenschap geruzied, want zijn muziek is nog zoveel waard dat er toch aan verdiend kan worden. Nieuwe, gedetailleerde beschuldigingen van misbruik in opnieuw een documentaire – het nogal shockerende Leaving Neverland (2019) – roepen echter de vraag op wat we met zijn muziek moeten. Kun je daar nog wel naar luisteren? Muziek die overigens in deze serie, die tegenwicht biedt aan de kritiekloze ‘biopic’ Michael (2026), nagenoeg ontbreekt.